روش تحلیل سیاسی

دیپلماسی ایرانی: سفر عبدالله گل به ایران با اعلام توافق اصولی میان تهران و آنکارا برای ایجاد یک نقشه راه برای حل مسئله هسته‌ای ایران پایان یافت. گرچه مقامات ترک قبل از این سفر گفته بودند که گل در تهران درباره مسئله هسته‌ای مذاکره نخواهد کرد، اما این اظهارنظر و به دنبال آن ابراز امیدواری داووداوغلو برای برگزاری دور بعدی مذاکرات باز هم در استانبول موجب بطلان این پیش بینی شد. دکتر حسن بهشتی پور، تحلیل‌گر مسائل بین المللی نقش ترکیه را در مسئله هسته‌ای ایران برای خوانندگان دیپلماسی ایرانی بررسی کرده است.

نقشه راه ایران و ترکیه در زمینه تبادل سوخت؟

باید دید تحرک ترکیه در مسئله هسته‌ای ایران در چه زمینه ای است. مشارکت ترکیه در بیانیه تهران شروع بسیار خوبی بود، اگر طرف غربی می‌پذیرفت، همچنان که اوباما به اردوغان قول داده بود که در صورتی که ترکیه بتواند ایران را به مبادله سوخت در خاک ترکیه راضی کند، امریکا این مسئله را خواهد پذیرفت. آقای داسیلوا هم بر صحت این مسئله گواهی داد. اما امریکا در برخورد با بیانیه تهران مثبت عمل نکرد و زیر قول خودش زد. بنابراین سابقه قبلی احتمالا طرح جدید ترکیه هم در رابطه با مبادله سوخت است. به این دلیل که مبادله سوخت شروع بسیار خوبی برای آن است که طرفین بتوانند درباره سایر موضوعات به توافق برسند. یعنی دستیابی به هرگونه توافق برای مبادله سوخت، زمینه اعتمادسازی و تفاهم درباره مسائل دیگر را فراهم می‌آورد و روندی خوبی برای حرکت به سمت حل مسئله است. چرا که ایران یکبار حسن نیت خود را برای مبادله سوخت نشان داد و درباره تبادل سوخت در خارج از ایران هم ابراز آمادگی کرد. اما طرف مقابل شرایط جدیدی را مطرح کرد که بر اساس آن به گونه ای سوخت ایران را تحویل بگیرد که به موازات این که ایران غنی سازی خود را ادامه می‌دهد و سهم اورانیوم غنی شده ایران افزایش می‌یابد، همواره میزان معینی حدود دو سوم آن در خارج از ایران باشد و یک سوم آن در داخل ایران، تا به این وسیله ما مطمئن باشیم که ایران نمی‌خواهد به سمت بمب هسته‌ای پیش رود. با همین توجیه، میزان اورانیوم کمتر غنی شده را که قرار بود به خارج از ایران انتقال پیدا کند بالا بردند. طبیعی بود که ایران قبول نمی‌کرد. چرا که معلوم نبود در صورت قبول این شرط، شرط جدیدی اضافه نشود.