روش تحلیل سیاسی

نفع برخی در جنگ و تحریم است؛

نوشته :حسن بهشتی پور

تحولات اخیر درتنش بین تهران–تل‌آویو و افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال آغاز جنگ، بار دیگر این پرسش را به صدر تحلیل‌های سیاسی بازگردانده است که آیا منطقه در آستانه یک درگیری جدید قرار دارد یا نه. اما بررسی دقیق شرایط داخلی اسرائیل، وضعیت اقتصادی این رژیم، ملاحظات آمریکا و همچنین واقعیت‌های داخلی ایران نشان می‌دهد که جنگ، نه محتمل است و نه مطلوب؛ نه برای بازیگران خارجی و نه برای ایران. با این حال، خطر بهره‌برداری سیاسی از نارضایتی‌های داخلی و سوءاستفاده برخی جریان‌ها از فضای تنش همچنان پابرجاست.

قدرت رسانه‌ای و سایه جنگ

مقدمه

سفر بنیامین نتانیاهو به ایالات متحده را بیش از آنکه باید نشانه‌ای از نزدیک شدن به جنگی تازه دانست، می‌توان بخشی از یک صحنه‌آرایی رسانه‌ای و جنگ شناختی تلقی کرد؛ جایی که تهدیدها بزرگ‌نمایی می‌شوند تا افکار عمومی در فضای اضطراب و انتظار قرار گیرد، حتی اگر واقعیت‌های میدانی الزاماً چنین مسیری را تأیید نکنند.

دیدار بنیامین نتانیاهو با دونالد ترامپ را باید در چارچوب فشار روانی و عملیات رسانه‌ای تحلیل کرد، نه به‌عنوان علامتی قطعی از تصمیم برای ورود به یک درگیری نظامی جدید. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که چنین سفرهایی، برخلاف فضای رسانه‌ای ایجادشده پیرامون آن‌ها، به‌ندرت به اقدام نظامی مستقیم علیه ایران منجر شده‌اند. کارکرد اصلی این تحرکات، شکل‌دهی به افکار عمومی و افزایش فشار روانی بر بازیگران داخلی و خارجی است.

نمایش اعتماد از دست‌رفته و ریشه های تقابل روسیه و غرب

نویسنده: حسن بهشتی پور

اختصاصی برای سایت مرکز مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) ششم دی 1404

مقدمه:

انتشار سند محرمانه(1) نخستین دیدار ولادیمیر پوتین و جورج دبلیو بوش در ژوئن ۲۰۰۱، پنجره‌ای استثنایی به یک «لحظه تاریخی امکان‌ناپذیر» گشوده است. این سند نه تنها روایت رسمی دو طرف را به چالش می‌کشد، بلکه ریشه‌های عمیق بحران کنونی در روابط روسیه و غرب را آشکار می‌سازد. تحلیل گفت‌وگو بین پوتین که در ان زمان تنها یکسال از شروع ریاست جمهوری اش گذشته بود با جرج بوش پسر که در پنجمین ماه شروع کار در کاخ سفید بود، نشان می‌دهد که مسیر تقابل کنونی، سرنوشتی محتوم نبوده، بلکه حاصل یک شکست جمعی در درک متقابل، اعتمادسازی و ژئوپلیتیک است.

در این یادداشت تلاش کردم با واکاوی محورهای کلیدی گفت‌وگو تبادل شده بین پوتین و بوش در26 خرداد 1380 ( 16 جون 2001) یعنی تنها کمتر از سه ماه پیش از حادثه یازدهم سپتامبر، نشان دهم که چطور نادیده گرفتن درد تاریخی روسیه و انعطاف‌ناپذیری غرب، پوتینِ خواهان ادغام را به پوتینِ معمار نظم ضد هژمونیک کنونی تبدیل کرد. درک این تحول، برای هرگونه تحلیل راهبردی از موازنه قوا در اوراسیا و موقعیت کشورهایی مانند ایران، امری ضروری است. صد البته در این سند به صورت آشکار معامله گری روسیه بر سر ایران با آمریکا را می توان به صورت آشکار دید.

نوشته حسن بهشتی پور

اختصاصی سایت موسسه ایراس

سفر اخیر آقای عباس عراقچی به روسیه بار دیگر روابط تهران و مسکو را به کانون توجه رسانه‌ها و افکار عمومی کشاند؛ روابطی که همواره میان دو قطب «بدبینی تاریخی» و «عمل‌گرایی سیاسی» در نوسان بوده است. هر دیدار دیپلماتیک یا تحول سیاسی در این مسیر، به‌سرعت به دوگانه‌ای از موافقت‌ها و انتقادها دامن می‌زند: گروهی آن را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در شرایط تحریم و فشار غرب می‌دانند و گروهی دیگر نسبت به پیامدهای وابستگی بیش از حد به روسیه هشدار می‌دهند.

واقعیت این است که روابط ایران و روسیه نه با روس‌ستیزی افراطی قابل فهم است و نه با روسیه‌ستایی ساده‌انگارانه. تجربه تاریخی، چه در دوره قاجار و قراردادهایی مانند ترکمنچای و گلستان و قتل گریبایدوف سفیر روسیه تزاری ، و چه در دوره پس از انقلاب اسلامی، نشان می‌دهد که فهرست انتقادهای متقابل میان دو کشور کم نیست. هم روس‌ها نسبت به برخی سیاست‌ها و انتظارات ایران انتقاد دارند و هم در داخل ایران، نگاه‌های منفی متعددی نسبت به رفتارهای مسکو وجود دارد. با این حال، تمرکز صرف بر انتقادهای تاریخی یا سیاسی، کمکی به فهم شرایط کنونی و تصمیم‌گیری راهبردی نمی‌کند و بیشتر به فضاسازی رسانه‌ای می‌انجامد.

نویسنده : حسن بهشتی پور

تحولات اخیر در روابط جمهوری اسلامی ایران و بلاروس نشان می‌دهد که مناسبات دو کشور از سطح تعاملات صرفاً سیاسی فراتر رفته و به سمت یک همکاری ساختارمند و چندلایه در حال حرکت است. امضای اسناد سه‌گانه سیاسی ـ حقوقی در جریان سفر وزیر امور خارجه ایران به مینسک، برگزاری منظم کمیسیون مشترک اقتصادی و تأکید مقامات عالی‌رتبه دو کشور بر گسترش همکاری‌ها، همگی نشانه‌هایی از ورود روابط تهران–مینسک به مرحله‌ای جدید است.

در سطح سیاسی، ایران و بلاروس اشتراکات معناداری دارند. هر دو کشور با فشارهای یک‌جانبه غرب و تحریم‌های اقتصادی مواجه‌اند و از این منظر، دفاع از چندجانبه‌گرایی، تقویت نقش حقوق بین‌الملل و مخالفت با اقدامات قهری یک‌جانبه به محور مشترک سیاست خارجی آن‌ها تبدیل شده است. دو اعلامیه امضا‌شده درباره مقابله با تحریم‌ها و تقویت حقوق بین‌الملل، بیش از آنکه اسنادی تشریفاتی باشند، بازتاب‌دهنده همگرایی گفتمانی و سیاسی دو طرف در برابر نظم مسلط غرب‌محور است.

حسن بهشتی پور

مقدمه

جنگ اوکراین به یکی از مهم‌ترین کانون‌های رقابت ژئوپلیتیک تبدیل شده و هر بازیگری که به‌نحوی در این منازعه دیده شود، در معرض پیامدهای سیاسی، حقوقی و تحریمی قرار می‌گیرد. ایران نیز طی دو سال گذشته با مجموعه‌ای از اتهامات درباره همکاری نظامی با روسیه مواجه بوده است؛ اتهاماتی که صرف‌نظر از صحت یا عدم صحت آن‌ها، می‌توانند هزینه‌های بلندمدت برای سیاست خارجی، اقتصاد، و امنیت ملی ایجاد کنند.

هدف این یادداشت، ارائه مجموعه‌ای از راهکارهای عملی، قابل اجرا و چندلایه برای کاهش تبعات این اتهامات، بدون آسیب‌زدن به همکاری‌های ضروری ایران با روسیه است. این راهکارها در چهار محور اصلی تنظیم شده‌اند: بازطراحی روایت رسمی، تنظیم حقوقی همکاری‌ها، دیپلماسی فعال، و مدیریت هوشمند رابطه با روسیه.

ستاره صبح: حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل، با اشاره به اقدامات ضدایرانی اسرائیل و تحرکات منطقه‌ای، تأکید کرد که در شرایط کنونی جنگی پیش روی ایران نیست.

او توضیح داد که اکنون شرایط برای شروع درگیری نظامی نه برای طرف اسرائیلی، نه برای ایران و نه برای آمریکا فراهم نیست. با این حال بهشتی‌پور یادآور شد که این به معنای تضمین وقوع نکردن جنگ نیست و بر اهمیت پیش‌بینی و آماده‌سازی برای هرگونه تحولی تأکید کرد.

کارشناس مسائل بین‌الملل با ارزیابی احتمال جنگ کمتر از ۱۰ درصد اظهار داشت: «این رقم هرچند اندک است، اما نباید موجب بی‌توجهی شود. در چنین شرایطی دیپلماسی باید فعال باشد تا هرگونه فشار و تنش مهار شود.» بهشتی‌پور افزود که مذاکرات میان ایران و آمریکا تنها در صورت تغییر رویکرد دوطرف امکان‌پذیر است و تا زمانی که آمریکا رویکرد فعلی خود را ادامه می‌دهد و ایران نیز تغییر موضع ندهد، هیچ توافقی به دست نخواهد آمد.

حسن بهشتی‌پور، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل بین‌المللی در مصاحبه با خبرنگار خبرگزاری ایکنا :

کارشناس مسائل بین‌الملل درباره نگاه سند امنیت ملی جدید آمریکا به ایران گفت: در سند جدید ادعا شده که ایران دیگر تهدید جدی نیست و آمریکا توان آن را نابود کرده و به نوعی سیاست تبلیغاتی را مطرح کرده است. در حالی که همین سند به اهمیت آبراه خلیج فارس و تنگه هرمز اشاره می‌کند؛ اگر ایران تهدید نیست، پس این همه تأکید بر امنیت آبراه چه معنایی دارد؟ این نشان می‌دهد که ایران قدرت ناامن کردن آبراه خلیج فارس و تنگه هرمز را دارد و این دقیقا در تعارض با نکات مطرح شده درباره ایران در این سند است.

دولت دوم دونالد ترامپ اخیراً سند «استراتژی امنیت ملی جدید آمریکا» را با شعار «اول آمریکا» منتشر کرده؛ سندی که بازتعریف نقش واشنگتن در نظام بین‌الملل را محور قرار داده است. این پرسش مطرح می‌شود که آیا آمریکا با تکیه بر چنین رویکردی در پی تمرکز بر مسائل داخلی و کاهش مداخله در جهان است یا این تغییر، بیش از آنکه واقعی باشد، ظاهری و تبلیغاتی است؟!

همچنین یکی از محورهای مهم این سند، نحوه مواجهه آمریکا با جمهوری اسلامی ایران است؛ این سند ایران را تهدید کاهش یافته معرفی کرده است. از سوی دیگر، تأکید بر کاهش مداخله‌گری در نقاط مختلف جهان، این برداشت را تقویت می‌کند که شاید ایالات متحده به افول جایگاه خود اذعان کرده باشد. در همین چارچوب، این پرسش نیز اهمیت می‌یابد که آیا جایگاه منطقه غرب آسیا در نگاه راهبردی آمریکا تنزل یافته است. علاوه بر این، قرار گرفتن چین و روسیه در جایگاه چالش‌های اصلی امنیت ملی آمریکا نشان می‌دهد که مهار این دو قدرت به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های واشنگتن تبدیل شده است؛ موضوعی که خود نشانه‌ای از ناکامی‌های پیشین آمریکا در این حوزه به شمار می‌رود.

نویسنده : حسن بهشتی پور

اختصاصی برای ایراس

روابط ایران و جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر دستخوش تنش‌ها و برداشت‌های متعارضی بوده است؛ تنش‌هایی که اگرچه گهگاه رنگ امنیتی به خود گرفته‌اند، اما اکنون نشانه‌های روشنی از اراده دو طرف برای بازتعریف مناسبات دیده می‌شود. سفر اخیر وزیر خارجه ایران به باکو نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ سفری که اهداف آن تنها به بهبود روابط دوجانبه محدود نمی‌شود، بلکه با تحولات ژئوپلیتیک قفقاز، آینده گذرگاه‌های ارتباطی و جایگاه ایران در کریدورهای منطقه‌ای گره خورده است.

گذرگاه ترامپ و الزامات ژئوپلیتیک جدید

پس از بسته شدن پرونده «کریدور زنگزور» و جایگزینی آن با مسیری که اکنون «گذرگاه ترامپ» نامیده می‌شود، معادلات قفقاز وارد مرحله جدیدی شده است. این طرح – بر اساس روایت موجود – قرار نیست حاکمیت ارمنستان را نقض کند و مرز ایران و ارمنستان نیز دست‌نخورده باقی می‌ماند. از این منظر، تهران مسیر جدید را تهدید ژئوپلیتیک نمی‌داند؛ البته به شرط آنکه فاصله آن با مرز ایران حفظ شود و تغییری در دسترسی ارمنستان به مرزهای جنوبی ایجاد نکند.

با تثبیت این رویکرد، امکان ایفای نقش ایران در مدیریت یا اتصال به این گذرگاه نیز مطرح است؛ موضوعی که می‌تواند بر معادلات ترانزیتی، به‌ویژه در محورهای ارتباطی ایران–قفقاز–روسیه تأثیرگذار باشد.

نوشته حسن بهشتی پور

تحلیل زمینه‌های مطرح شدن همکاری ایران و ژاپن در زمینه ایمنی هسته ای

پیام‌های پنهان و آشکار در بحث همکاری ایران و ژاپن در ایمنی هسته‌ای

مطرح شدن احتمال همکاری ایران و ژاپن در حوزه ایمنی هسته‌ای در اخبار این روزها ، در نگاه نخست شاید یک موضوع صرفاً فنی به نظر برسد، اما محتوای این اخبارنشان می‌دهد این همکاری ابعادی ژئوپلیتیکی، امنیتی و نمادین دارد که فراتر از همکاری تکنیکی میان دو کشور است. آنچه در این همکاری برجسته است، تلاقی سه سطح تحلیل است: ایمنی هسته‌ای، روابط قدرت، و مدیریت بحران‌های ناشی از حملات اخیر آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران.

نوشته حسن بهشتی پور

سفرهای همزمان دیپلماسی منطقه‌ای به تهران؛ نشانه‌ای از نگرانی مشترک، نه ائتلاف راهبردی

سفر همزمان وزیر امور خارجه ترکیه و معاون وزیر خارجه عربستان‌سعودی به تهران را نمی‌توان صرفاً در چارچوب مناسبات دوجانبه ایران با این دو کشور تحلیل کرد. این رفت‌وآمدها بیش از هر چیز بازتابی از تحرکات تازه در معادلات منطقه‌ای، نگرانی فزاینده نسبت به رفتارهای توسعه‌طلبانه اسرائیل و تلاش بازیگران منطقه برای بازیابی نقش خود در معادلات خاورمیانه است. با این حال، تصور شکل‌گیری یک همکاری راهبردی سه‌جانبه میان ایران، عربستان و ترکیه، بیش از آنکه یک واقعیت عینی باشد، یک تصویر تبلیغاتی است.

یکی از مهم‌ترین ابعاد این تحرکات دیپلماتیک، پیوند آن با تحولات سوریه و لبنان است. در سوریه، پس از تضعیف شدید ساختار دفاعی این کشور، اسرائیل بدون هیچ مانع مؤثری زیرساخت‌های نظامی را هدف قرار داد و حتی تا نزدیکی دمشق پیش رفت. این تجربه نشان داد که فروپاشی یا تضعیف یک قدرت مرکزی الزاماً به کاهش تهدید منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز گسترش ناامنی و زیاده‌خواهی بازیگران مداخله‌گر شود. همین الگو اکنون درباره لبنان نیز مطرح است؛ جایی که فشار برای خلع سلاح حزب‌الله، عملاً می‌تواند موازنه بازدارنده در برابر اسرائیل را از بین ببرد.

نوشته حسن بهشتی پور

مقدمه

در سال‌های اخیر، بحث «بازدارندگی» و نسبت آن با امنیت ایران بارها مطرح شده و برخی، دستیابی به سلاح هسته‌ای را تنها راه تحقق آن می‌دانند. با این حال، بررسی ادبیات روابط بین‌الملل و تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد این برداشتی ساده‌انگارانه است که می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای امنیت ملی داشته باشد.

۱. ماهیت و محدودیت‌های بازدارندگی هسته‌ای

بازدارندگی هسته‌ای کلاسیک، مبتنی بر تهدید به «نابودی متقابل قطعی» و عمدتاً در روابط قدرت‌های بزرگی معنا دارد که از توان ضربه دوم و سامانه‌های فرماندهی و کنترل پایدار برخوردارند. با این حال، این مفهوم نمی‌تواند مانع همه انواع تهدیدها شود. نمونه بارز آن، روابط هند و پاکستان است که با وجود دارا بودن زرادخانه هسته‌ای از دهه ۱۹۹۰، شاهد چندین درگیری محدود و تنش مرزی بوده‌اند. این تجربه ثابت می‌کند که بازدارندگی هسته‌ای عمدتاً از جنگ تمام‌عیار جلوگیری می‌کند، نه از منازعات متعارف یا فشارهای سیاسی و اقتصادی. بنابراین، حتی دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، تضمین‌کننده امنیت کامل نبوده و نمی‌تواند مانع اقدامات متعارف یا فشاری مانند حملات محدود احتمالی شود.

نوشته : حسن بهشتی پور

خبرهای منتشرشده از دیدار اخیر محمد بن‌سلمان و دونالد ترامپ نشان می‌دهد که ریاض به‌طور فعال در پی ایفای نقش میانجی میان ایران و ایالات متحده است. این تحرک را باید بخشی از یک «استراتژی دوگانه» بزرگ‌تر از سوی عربستان دانست که هدف آن دستیابی به امنیت پایدار بدون تشدید تنش‌های منطقه‌ای است. در تحلیل پیش رو ، این رویکرد از منظر انگیزه‌ها، ابزارها و محدودیت‌های آن بررسی می‌شود.

۱) زمینه‌ها و انگیزه‌های عربستان برای ورود به نقش میانجی

اظهارات ترامپ در جریان دیدار با بن سلمان در کاخ سفید مبنی بر اینکه «روند گفت‌وگو با ایران آغاز شده» و نیز اعلام آمادگی صریح محمد بن‌سلمان برای «کمک به دستیابی به توافق بین دو طرف » نشان می‌دهد که یک مسیر ارتباطی جدید در حال شکل‌گیری است. این سطح از شفافیت در مورد میانجی‌گری، به‌ویژه از سوی عربستان، کم‌سابقه است.

ریاض این نقش را نه به عنوان یک اقدام نمادین، بلکه در قالب یک محاسبه امنیتی دقیق دنبال می‌کند. از نگاه عربستان به نظر می رسد از یک سو نیازمند تضمین‌های امنیتی قوی از واشنگتن برای بازدارندگی در برابر ایران و اسرائیل است؛ و از سوی دیگر تلاش می‌کند از تبدیل شدن خاک خود به میدان درگیری احتمالی ایران و آمریکا/اسرائیل جلوگیری کند.

به بیان دیگر، عربستان به دنبال چترامنیتی کافی برای بازدارندگی، اما نه آن‌قدر افراطی که موجب تحریک مستقیم تهران شود.

حسن بهشتی‌پورکارشناس روابط بین‌الملل درباره مفهوم «مذاکرهٔ مسلح» در گفتگو با اعتماد توضیح داد

به نظر می‌رسد آقای خطیب‌زاده می‌خواهد به یک اصل کلی اشاره کند که متأسفانه در ذهن بخشی از افکار عمومی ایران، باور غلطی شکل گرفته است؛ این تصور که تنها زمانی می‌توان با کسی مذاکره کرد که به او اعتماد داشته باشیم. در واقع، چنین قاعده‌ای در نظام مذاکرات بین‌المللی وجود ندارد و مذاکره همیشه به اعتماد متقابل وابسته نیست.

او برای توضیح این نکته به تجربه جنگ ایران و عراق اشاره کرد: در جریان جنگ تحمیلی آیا ایران به صدام اعتماد داشت؟ قطعاً خیر. با این حال برای تعیین تکلیف پایان جنگ ناگزیر از مذاکره با عراق شدیم. بنابراین رابطه مستقیمی میان اعتماد و مذاکره وجود ندارد؛ نه هرجا اعتماد باشد مذاکره قطعاً شکل می‌گیرد و نه هر مذاکره‌ای نشانهٔ اعتماد است.»

اگر مذاکره‌ای به توافق بیانجامد، در فقدان اعتماد باید متن توافق به‌گونه‌ای تنظیم شود که در صورت نقض تعهدات از سوی طرف مقابل، ابزارهای بازدارنده و تنبیهی لازم برای کشوری که ناقض توافق باشد، پیش بینی شده باشد. به گمان من آقای خطیب‌زاده همین پیش‌بینی را مذاکرهٔ مسلح می‌نامد؛ یعنی مذاکره‌ای که در آن آمادگی دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی کشور کاهش نمی‌یابد و هیچ‌گونه غفلتی رخ نمی‌دهد.

نشست نخست‌وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در مسکو، برای ایران فراتر از یک حضور تشریفاتی است؛ این اجلاس بستری عملی برای پیشبرد دیپلماسی چندجانبه تهران فراهم می‌کند. پرسش اصلی این یادداشت آن است که: حضور ایران در شانگهای چگونه می‌تواند جایگاه کشور را در برابر فشارهای غرب و در مسیر احتمالی مذاکره با آمریکا تقویت کند؟

۱. اهمیت حضور ایران: از خنثی‌سازی تحریم‌ها تا تقویت روابط راهبردی

این سفر در دو محور اصلی اهمیت می‌یابد:

الف) خنثی‌سازی تلاش‌های آمریکا برای بازگرداندن تحریم‌ها

ایران معتقد است دوره قطعنامه‌های پیشین به پایان رسیده و هر اقدام جدید باید دوباره مطرح و رأی‌گیری شود. در چنین شرایطی، حمایت روسیه و چین و استفاده آن‌ها از حق وتو می‌تواند عملاً مانع هرگونه بازگشت تحریم‌های گذشته یا تصویب قطعنامه‌های تازه شود.

تحلیلی بر گمانه‌زنی‌های خلع سلاح نیروهای مقاومت پس از طرح صلح غزه

نوشته: حسن بهشتی‌پور

با شکل‌گیری طرح‌های اولیه صلح در غزه، برخی رسانه‌ها و مقامات غربی بار دیگر سناریوی خلع سلاح نیروهای مقاومت منطقه‌ای نظیر حزب‌الله لبنان، حشد الشعبی عراق و انصارالله یمن را مطرح کرده‌اند. این گمانه‌زنی‌ها، که گاه با اظهارات رسمی مقامات آمریکایی همراه می‌شود، در پیوند با تلاش‌های دیرینه برای بازتعریف نظم امنیتی منطقه صورت می‌گیرد. اما پرسش بنیادین آن است که آیا چنین طرح‌هایی از منظر سیاسی و میدانی قابلیت تحقق دارند؟ و نقش ایران در این میان چیست؟

ایران، ناظر یا مداخله‌گر؟

واقعیت آن است که ایران، علی‌رغم روابط راهبردی با برخی گروه‌های مقاومت، هیچ‌گاه مسئولیت مستقیم تصمیم‌گیری‌های آنان را بر عهده نداشته و نخواهد داشت. ایران نه تنها قصد ندارد از گروه‌هایی چون حماس یا حزب‌الله درخواست خلع سلاح کند، بلکه اساساً چنین مطالبه‌ای را غیرواقع‌گرایانه و غیرقابل تحقق می‌داند. تجربه تاریخی نشان داده است که حتی در صورت خلع سلاح این گروه‌ها، رژیم صهیونیستی از سیاست توسعه‌طلبانه خود عقب‌نشینی نخواهد کرد. حملات مکرر اسرائیل به خاک سوریه پس از تضعیف ارتش این کشور، گواهی روشن بر این واقعیت است.

حسن بهشتی‌پور در گفت‌وگو با«آرمان ملی»: چهارم آبان 1404

آرمان ملی- احسان انصاری: مذاکرات بین ایران و آمریکا و غرب در حالت کما بسر می‌برد و در حالی که ترامپ همچنان ایران را تهدید می‌کند اما گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر دیپلماسی محرمانه بین ایران و آمریکا نیز وجود دارد.

با این حال ابهام در چشم‌انداز آینده سیاست خارجی با توجه به شرایط اقتصادی کشور ممکن است ایران را از اهداف خود دور کند. «آرمان ملی» برای تحلیل و بررسی چشم‌انداز پیش روی ایران و غرب با محوریت آمریکا با حسن بهشتی‌پور تحلیلگر روابط بین‌الملل گفت‌وگو کرده است. بهشتی‌پور در این زمینه معتقد است: «تجربه تاریخی مواجهه با قطعنامه‌های فصل هفتم به روشنی نشان می‌دهد که اتکای صرف به واکنش‌های قاطع و تقابلی بدون پشتوانه یک استراتژی هوشمند و چندوجهی نه تنها تنش‌ها را کاهش نداده بلکه موجب پیچیدگی بیشتر و تحمیل هزینه‌های سنگین‌‌تر بر اقتصاد و موقعیت بین‌المللی کشور شده است. برای عبور از این چالش و جلوگیری از تکرار این چرخه باید چند رویکرد را در پیش گرفت. نخست اولویت دادن به همکاری با روسیه و چین برای تشکیل جبهه‌ای منسجم با هدف جلوگیری از تصویب قطعنامه‌های جدید تحریمی، تلاش برای لغو یا تعدیل قطعنامه‌های پیشین، و بهره‌گیری حداکثری از مکانیسم وتو. دوم اقتصاد ایران نیازمند اصلاحات ساختاری فوری برای کاهش وابستگی به نفت و مقاوم‌سازی در برابر تحریم‌هاست. شفافیت، مقابله با فساد، توسعه روابط اقتصادی با همسایگان و تقویت بخش خصوصی واقعی از ارکان این اصلاحات‌ هستند. از سوی دیگر همکاری شفاف و فنی با آژانس بهترین ابزار برای خنثی کردن بهانه‌جویی‌های غرب به ‌ویژه آمریکا و اسرائیل است». در ادامه ماحصل این گفت‌وگو را می‌خوانید.

جناب آقای قالی باف با توجه به جایگاه مهم جنابعالی در ساختار سیاست‌گذاری کلان کشور و به عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در عرصه سیاست خارجی پارلمانی، مایلم نکته‌ای را در خصوص مواضع اخیر جنابعالی در ارتباط با اظهارات آقای سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به اطلاع برسانم.

جناب‌عالی همواره بر ضرورت حفظ عزت و استقلال در روابط خارجی تأکید داشته‌اید، و همین انتظار وجود دارد که در چنین مواردی، توازن و استقلال رأی ایران در برابر همه قدرت‌ها—از جمله روسیه—نیز به روشنی مورد تأکید شما قرار گیرد.

به نظر می‌رسد در کنار انتقاد از مواضع اخیر آقای ظریف در نقد سخنان لاوروف ، مناسب بود در کنار استقبال از مواضع دوستانه روسیه، اشاره‌ای انتقادی و منصفانه نیز نسبت به سخنان اخیر آقای لاوروف مطرح می‌فرمودید؛ چراکه ایشان در اظهارات اخیرش تنها نیمی از واقعیت را بازگو کرد و مسئولیت ماجرای موسوم به «استپ‌بک» را صرفاً متوجه طرف ایرانی دانست. این در حالی است که همان‌گونه که در محافل دیپلماتیک پیش‌تر مطرح شده بود، پیشنهاد مشترک لاوروف و همتای فرانسوی‌اش برای رأی‌گیری دوره‌ای هر شش ماه در شورای امنیت درباره ادامه برجام، می‌توانست شرایطی بسیار دشوارتر برای ایران ایجاد کند.

اشاره جنابعالی به این بخش از واقعیت می‌توانست هم از مواضع ملی ایران دفاع کند و هم تصویری متوازن‌تر از روند برجام ارائه دهد. همچنین اگر در کنار این نقد، به دیدگاه آقای دکتر ظریف مبنی بر نقش بازدارنده برخی رویکردهای روسیه در بهبود روابط ایران با غرب نیز اشاره‌ای می‌فرمودید، این امر می‌توانست نشانه‌ی روشنی از تعادل و استقلال در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تلقی شود.

بی‌تردید چنین موضعی از سوی رئیس مجلس شورای اسلامی، علاوه بر تقویت اعتبار نهاد قانون‌گذاری در افکار عمومی داخلی، در سطح بین‌المللی نیز پیام روشنی از «ایران مستقل و محاسبه‌گر» مخابره می‌کرد.

سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به مسکو و دیدار او با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در ۲۴ مهرماه و انتقال پیام ویژه رهبر انقلاب اسلامی به کرملین، در میانه اوج تنش‌ها میان ایران و غرب، یکی از مهم‌ترین رویدادهای دیپلماتیک روابط دوجانبه تهران - مسکو بود. به شمار می‌رود. این سفر، صرفاً یک دیدار تشریفاتی یا تبادل پیام معمول نیست، بلکه می‌تواند نشانه‌ای برای تلاش دو کشور در رساتای اجرای پیمان 20 ساله بین دو کشور تلقی شود. در واقع حکایت از تغییر در سطح و ماهیت روابط تهران و مسکو و آغاز مرحله‌ای تازه در تعاملات راهبردی دو کشور دارد.

در شرایطی که تنها چند ماه از جنگ ۱۲روزه تحمیلی اسرائیل علیه ایران می‌گذرد و فضای بین‌المللی پیرامون برنامه هسته‌ای ایران بار دیگر متشنج شده است، سفر لاریجانی به مسکو معنا و پیامی فراتر از مناسبات دوجانبه دارد. در عرف دیپلماتیک، دبیر شورای عالی امنیت ملی معمولاً با همتای روس خود دیدار می‌کند، اما دیدار مستقیم با پوتین بیانگر آن است که محتوای پیام ارسالی از تهران از وزن سیاسی بالایی برخوردار بوده است.

نوشته حسن بهشتی پور

چرا ایران در بازی طراحی‌شده آمریکا شرکت نکرد؟

نسبت اجلاس شرم‌الشیخ و منافع ملی ایران از نگاه واقع‌گرای دفاعی چیست؟

آیا همیشه باید ازسیاست صندلی خالی اجتناب کرد؟

راهبرد ایران در قبال آینده غزه چیست؟

نشست شرم‌الشیخ آینده غزه را شکل می‌دهد، اما ایران یکی از طرف‌های آن نخواهد بود؛ زیرا این اجلاس صرفاً برای مشروعیت‌بخشی به طرحی برگزار شده که اساس آن نادیده‌گرفتن حقوق مردم فلسطین است. توجه داشته باشید که ایران به این نشست دعوت شده تا صرفاً نقش «مجلس‌گرم‌کن» را ایفا کند، نه آنکه در تصمیم‌گیری یا حتی تصمیم‌سازی مشارکت واقعی داشته باشد.

حماس، با وجود پذیرش شرایط آتش‌بس، اعلام کرد که در این اجلاس شرکت نمی‌کند؛ چراکه به‌خوبی می‌داند این نشست برای تأیید طرحی برگزار می‌شود که هدف آن خلع سلاح حماس و حذف نقش آن در آینده غزه است. این روند در راستای پیشبرد استراتژی آمریکا برای برقراری صلح از طریق قدرت است؛ راهبردی که در عمل، حاکمیت اسرائیل بر سرنوشت غزه را تثبیت می‌کند و مشخص نیست چه زمانی اسرائیل حاضر به خروج کامل از این منطقه شود. این روند حتی تشکیل دو دولت را نیز برای سال‌ها به تعویق خواهد انداخت.

نوشته :حسن بهشتی‌پور

با بازگشت تحریم‌های شورای امنیت و فعال شدن مکانیزم ماشه، بار دیگر پرسش درباره آینده روابط ایران و غرب به صدر گفت‌وگوهای سیاسی بازگشته است. در حالی که هر دو طرف همچنان از «دیپلماسی» به‌عنوان راه‌حل سخن می‌گویند، واقعیت این است که دیپلماسی بدون تغییر رویکردها، به نتیجه نخواهد رسید.

گرچه دیپلماسی هیچ‌گاه به بن‌بست نمی‌رسد، اما برای ثمربخش بودن آن، باید طرفین از مواضع ثابت و غیرقابل انعطاف خود فاصله بگیرند. در حال حاضر، ایران و طرف‌های غربی در یک بازی خطرناک وارد شده‌اند؛ بازی‌ای شبیه به «چیکن» که در آن دو خودرو با سرعت به سمت هم حرکت می‌کنند و هر طرف منتظر است دیگری در لحظه آخر تغییر مسیر دهد. این وضعیت، نه نشانه پایان دیپلماسی، بلکه گویای فقدان اراده برای تغییر رویکرد است.

ایران با پیشنهادهایی مانند رقیق‌سازی اورانیوم ۶۰ درصد یا انتقال بخشی از آن به خارج از کشور، نشان داده که به گفت‌وگو تمایل دارد. اما از نگاه آمریکا این اقدامات برای پیشبرد مذاکرات کافی نیست. در مقابل، طرف‌های اروپایی نیز با پیش‌شرط‌هایی چون توقف کامل غنی‌سازی، محدودسازی برنامه موشکی و قطع حمایت از گروه‌های مقاومت، عملاً مسیر مذاکره را به یک‌طرفه‌سازی تبدیل کرده‌اند.

برنامه موشکی ایران جنبه دفاعی دارد و نمی‌توان انتظار داشت کشوری خود را خلع سلاح کند. گروه‌های مقاومت نیز در منطقه ضربات سنگینی متحمل شده‌اند و دیگر موضوعیت سابق را ندارند. با این حال، آمریکا مانند تروئیکا اروپا ، همچنان این محور را در مذاکرات برجسته می‌کند، بی‌توجه به تغییرات میدانی و واقعیت‌های جدید منطقه.

حمایت سیاسی روسیه از ایران در برابر فشارهای بین‌المللی، تحت تأثیر منافع ملی مسکو و رویکرد عمل‌گرایانه این کشور در سیاست خارجی است؛ با وجود این همراهی، روسیه از تنش مستقیم با اسرائیل پرهیز می‌کند تا منافع استراتژیک خود را حفظ کند.

از روزهای پس از فعال سازی مکانیسم ماشه ، واکنش کشورهای مختلف به فشار تحریم های بین المللی نسبت به ایران، زیر ذره بین کارشناسان قرار دارد و از این میان، نوع رفتارهای روسیه به عنوان یک متحد سیاسی و منطقه ای، بیش از سایرین مورد توجه است.

به گزارش فرارو، حسن بهشتی پور، کارشناس ارشد سیاست خارجی و تحلیلگر مسائل بین الملل، به تحلیل این موضوع پرداخته است:

اگر اظهارات پوتین و لاوروف را دنبال کنیم به سرنخ هایی در خصوص رفتارهای روسیه در قبال ایران می رسیم. اخیرا لاوورف در مصاحبه ای با راشا تودی به شدت از مواضع ایران دفاع کرده است. همچنین او اشاره کرده که کشورهای اروپایی در مسیر روابط ایران و آمریکا سنگ اندازی می کنند. او تاکید کرده علیرغم عمل کردن ایران به تعهدات برجامی، باز هم اسنپ بک فعال شده است. همچنین پوتین به صراحت در دیدار با مقامهای کشورهای آسیای مرکزی گفته طرف اسرائیلی اعلام کرده درگیری با ایران را نمی خواهد. بنابراین مواضع کلی روسیه بیشتر به سمت حمایت از ایران و انتقاد از اروپایی ها بوده است.»

حسن بهشتی‌پور تحلیلگر مسائل بین‌الملل

روزنامه هم میهن چهارشنبه نهم مهر 1404

مواجهه با شرایط فعلی و بازگشت قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد یک مسئله پیچیده، چندلایه و چندوجهی است. با توجه به تحولات بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی باید همه جنبه‌های این رویداد را با دقت بررسی کرد. دستگاه سیاست خارجی ایران نمی‌تواند در مواجهه با این شرایط صرفاً مشغول شورای امنیت سازمان ملل متحد شود.

البته دستگاه دیپلماسی ایران باید با استفاده از کمک روسیه و چین در شورای امنیت تا جایی که می‌تواند جلوی تصویب قطعنامه‌های جدید یا جلوی تصویب بودجه برای پیشبرد قطعنامه‌های ۶گانه و تشکیل یا تصمیم‌گیری در کمیته‌ها و پنل‌های موضوعه این قطعنامه‌ها را بگیرد. روسیه و چین در هر صورت از حق وتو برخوردار هستند و شاید راهکارهای رویه‌ای و اداری در شورای امنیت اجازه بدهد که تا حدی جلوی برخی از اقدام‌ها علیه ایران را بگیرند.

نوشته حسن بهشتی پور

سخنرانی آقای مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، در هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، بازتاب دهنده مهم‌ترین اولویت‌ها و مواضع جمهوری اسلامی ایران در عرصه منطقه ای و بین‌المللی بود. با تحلیل محتوای این سخنرانی 1756 کلمه ای، می توان به ده سرفصل اصلی زیر خلاصه رسید:

۱. تأکید بر قاعده طلایی اخلاق در همه ادیان و نقد وضعیت جهان

۲. محکومیت حمله به ایران و تأکید بر مقاومت در برابر زورگویی

۳. افشاگری علیه رژیم صهیونیستی و طرح «اسرائیل بزرگ»

۴. ارائه چشم‌انداز ایران برای صلح و امنیت منطقه‌ای («قدرت از طریق صلح»)

۵. موضع‌گیری درباره سلاح‌های کشتار جمعی و تأکید بر صلح‌طلبی هسته‌ای ایران

۶. روشنگری در باره مواضع ایران در قبال حل و صل بحران‌ها (قفقاز، اوکراین)

۷. استقبال از پیمان‌های منطقه‌ای (عربستان و پاکستان)

۸. محکومیت تجاوز به قطر و اعلام همبستگی با دولت و مردم این کشور

۹. فراخوان برای اعتمادسازی و چندجانبه‌گرایی در منطقه

۱۰. تأکید بر هویت صلح‌طلب ایران و ارائه طریق بیائید « تهدید را به فرصت تبدیل کنیم»

اگرچه پرداختن به تمامی این محورها حائز اهمیت است، اما به نظر می‌رسد سه محور از جایگاهی راهبردی‌تر برخوردار هستند و هسته مرکزی پیام سخنرانی را تشکیل می دهند:

نوشته : حسن بهشتی پور

سفر علی لاریجانی به عربستان سعودی را می‌توان یکی از مهم‌ترین تحرکات دیپلماتیک اخیر ایران در منطقه دانست؛ سفری که هم در چارچوب تحولات پرشتاب خاورمیانه معنا پیدا می‌کند و هم می‌تواند بر مناسبات دوجانبه تهران و ریاض تأثیرگذار باشد. بررسی محورهای مطرح‌شده از سوی رسانه‌های را می توان در دو سطح روابط دوجانبه و منطقه ای مختلف تحلیل کرد

۱. روابط دوجانبه ایران و عربستان

با وجود توافق سیاسی ایران و عربستان در سال ۱۴۰۱ و از سرگیری روابط دیپلماتیک، هنوز نشانه‌های قابل توجهی از پیشرفت در حوزه اقتصادی دیده نمی‌شود. تحریم‌های گسترده علیه ایران مانع از گسترش همکاری‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری مشترک شده است. با این حال، ظرفیت‌های متعددی برای همکاری وجود دارد:

توریسم مذهبی: امکان تقویت سفرهای زیارتی میان دو کشور (ایرانیان به مکه و مدینه و شیعیان عربستان به مشهد، قم و سایر اماکن زیارتی).

پروژه‌های ترانزیتی: اتصال ریلی میان مشهد، قم، کربلا و سپس به مکه و مدینه، که در صورت تحقق می‌تواند پیوستگی منافع اقتصادی و فرهنگی را تقویت کند.

صنایع غذایی و کشاورزی: همکاری در صنایع روغنی، آبمیوه و فرآورده‌های غذایی که در گذشته سابقه داشته، اما با تحریم‌ها متوقف شده است.

فناوری‌های نوین: عربستان در حال حرکت به سوی توسعه هوش مصنوعی و فناوری‌های نو است و این حوزه می‌تواند زمینه‌ساز همکاری مشترک باشد.

نوشته: حسن بهشتی‌پور

در جهان پساجنگ سرد، نظم بین‌المللی با چالش‌های نوین روبه‌رو شده است. یکی از مهم‌ترین بازیگران این عرصه، چین است؛ کشوری که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون با رشد اقتصادی خیره‌کننده، به دومین قدرت اقتصادی جهان تبدیل شده است. اما پرسش اصلی این است که چین چگونه می‌خواهد این قدرت را به نفوذ جهانی تبدیل کند: با همکاری یا تقابل؟

استراتژی پکن در عصر شی جین‌پینگ

چین در دوره رهبری شی جین‌پینگ سیاستی چندلایه را دنبال می‌کند: توسعه اقتصادی، پیشرفت فناوری‌های نوین، تقویت توان نظامی و گسترش همکاری‌های بین‌المللی. برخلاف شوروی سابق، پکن به‌دنبال رویارویی مستقیم با آمریکا نیست، اما در عین حال نشانه‌هایی از رقابت و حتی فشار منطقه‌ای در رفتارهایش دیده می‌شود. افزایش حضور نظامی در دریای جنوبی چین، سیاست سختگیرانه در قبال تایوان و فشارهای اقتصادی بر برخی کشورها نشان می‌دهد که پرهیز از تقابل، تنها بخشی از واقعیت سیاست خارجی چین است.

نوشته: حسن بهشتی پور

کشورهای آلمان، انگلیس و فرانسه، به عنوان مشارکت‌کنندگان در برجام، در تاریخ ۲۸ اوت ۲۰۲۵ با صدور بیانیه‌ای رسمی از رئیس شورای امنیت سازمان ملل درخواست کردند فرایند فعال‌سازی مکانیزم ماشه آغاز شود. (۱) در مقاله پیش‌رو کوشیده‌ام این رفتار بحران‌زای سه کشور موسوم به تروئیکای اروپایی را از جنبه‌های حقوقی و سیاسی تحلیل کنم و نشان دهم که این کشورها تحت تأثیر فشار دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی، عملاً اقدامی را آغاز کرده‌اند که در صورت بازگشت قطعنامه‌های تحت فصل هفتم، وضعیت کنونی را برای اروپا و غرب آسیا به مراتب بحرانی‌تر از گذشته خواهد کرد.

۱. بررسی صلاحیت و جایگاه حقوقی E3 برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه

بر اساس مفاد بند ۱۱ قطعنامه ۲۲۳۱ — که مورد استناد سه کشور قرار گرفته است — به «مشارکت‌کننده در برجام» (JCPOA Participant) این حق داده می‌شود که در صورت عدم اجرای تعهدات از سوی ایران، موضوع را به شورای امنیت اطلاع دهد. (۲) پس از خروج آمریکا از برجام، ایالات متحده در دی‌ماه ۱۳۹۹ ادعا کرد که همچنان یک «مشارکت‌کننده» است و می‌تواند مکانیزم ماشه را فعال کند؛ ادعایی که در همان زمان با مخالفت گسترده اعضای شورای امنیت سازمان ملل مواجه شد. به طوری که از ۱۵ کشور عضو این شورا، تنها آمریکا و دومینیکن رأی مثبت دادند، ۹ کشور رأی ممتنع دادند — که آلمان، انگلیس و فرانسه نیز جزو آنها بودند — و دو کشور روسیه و چین رأی مخالف دادند.

بر این اساس، آیا سه کشور اروپایی که خود رسماً از بسیاری از تعهداتشان در قبال برجام (به‌ویژه تعهدات اقتصادی و لغو تحریم‌ها) عقب‌نشینی کرده‌اند و نتوانسته‌اند مزایای توافق را برای ایران محقق کنند، می‌توانند خود را «مشارکت‌کننده فعال در برجام» به معنای مندرج در بند ۱۱ قلمداد کنند؟ این پرسش، یک مناقشه جدی حقوقی ایجاد می‌کند: چگونه کشورهایی که عملاً توافق را غیرممکن ساخته‌اند، می‌خواهند از مکانیسمی درونِ توافق استفاده کنند که خودشان آن را تضعیف کرده‌اند؟ آن هم علیه کشوری که تا یک سال پس از خروج آمریکا، همچنان به تعهدات خود عمل می‌کرد.

نوشته حسن بهشتی پور

در جریان سفر اخیر آقای پزشکیان به چین و سخنرانی او در اجلاس سازمان همکاری شانگهای، بار دیگر موضوع بندر چابهار و امکان همکاری ایران با هند مورد توجه قرار گرفت. رئیس‌جمهور تأکید کرد این بندر می‌تواند بستر شکل‌گیری یک خط ریلی منطقه‌ای و مسیر حمل‌ونقل تازه‌ای باشد که جایگاه ایران را در معادلات ترانزیتی ارتقا دهد. اما پرسش اساسی این است که با احتمال بازگشت تحریم‌ها، تحقق این پروژه تا چه اندازه امکان‌پذیر خواهد بود و آیا هند حاضر است در این مسیر همکاری عملی با ایران داشته باشد؟

واقعیت آن است که بندر چابهار با چالش‌های جدی مواجه است. مهم‌ترین مانع، استمرار تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران است. تا زمانی که این تحریم‌ها پابرجا باشد، سرمایه‌گذاری خارجی – به‌ویژه از سوی هند – با ریسک بالایی همراه خواهد بود. درست است که در مقطعی دولت آمریکا با اعطای معافیت‌هایی اجازه ادامه فعالیت‌های هند در چابهار را صادر کرد، اما همکاری پایدار بدون رفع تحریم‌ها عملاً غیرممکن است؛ چرا که هر شرکت خارجی که قصد سرمایه‌گذاری در این پروژه را داشته باشد، در معرض تحریم‌های آمریکا قرار می‌گیرد. این امر به یک مانع اساسی برای توسعه چابهار بدل شده است.

پیامدها برای آذربایجان، ارمنستان و ایران

نوشته :حسن بهشتی پور

اختصاصی برای ایراس

مقدمه

پس از جنگ دوم قره‌باغ (۲۰۲۰)، بند نهم توافق ۱۰ نوامبر موضوع «رفع انسداد مسیرهای حمل‌ونقل» را مطرح کرد. آذربایجان این بند را مبنای مطالبه‌ی «راه‌گذر زنگزور» برای اتصال زمینی به نخجوان دانست، در حالی‌که ارمنستان همواره بر این تأکید داشت که مسیر باید تحت حاکمیت و کنترل خود باقی بماند. در اوت ۲۰۲۵، با میانجی‌گری آمریکا و حضور مستقیم دونالد ترامپ، توافقی موسوم به «راه ترامپ» یا TRIPP شکل گرفت. بر اساس اعلام رسمی، مسیر پیشنهادی تحت حاکمیت ارمنستان خواهد ماند، اما توسعه و بهره‌برداری از زیرساخت‌ها به کنسرسیومی به رهبری آمریکا سپرده می‌شود؛ اگرچه جزئیات دقیق ترکیب این کنسرسیوم و میزان وابستگی آن به دولت آمریکا هنوز به طور کامل روشن نیست. این تغییر، معادله‌ی حقوقی و سیاسی موضوع را دگرگون کرده است.

در مطلب پیش رو سعی کردم موضوع «دسترسی بدون مانع آذربایجان به نخجوان» را در توافق اخیر از نگاه سه کشور منطقه یعنی ایران، ارمنستان و جمهوری آذربایجان، در ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی تحلیل کنم.

حسن بهشتی پور تحلیلگر مسائل سیاست خارجی در مصاحبه با نامه نیوز گفت: فعال‌سازی مکانیزم ماشه هیچ تأثیری بر عضویت ایران در شانگهای و بریکس نمی‌گذارد. زیرا وقتی کشوری عضو شانگهای شد دیگر به خاطر تحریم های سازمان ملل یا سایر تحرم ها اخراج نمی شود کسانی که چنین ادعایی را مطرح می کنند شرط عضویت در شانگهای را به موضوع اخراج از این سازمان به خاطر تحریم های سازمان ملل ارتباط می دهند که از اساس اشتباه است.

از بدو تولد برجام، مکانیزم ماشه از جمله موضوعاتی بود که بارها و بارها درباره آن تیم مذاکراتی توضیح دادند اما هیچ گاه توضیحات آنها نزد منتقدان قانع کننده برداشت نشد. قریب به یک ماه دیگر برجام منقضی می شود و اروپایی ها نمی خواهند اهرم اختصاصی مکانیزم ماشه برای فشار به تهران را به همین راحتی از دست بدهند بنابراین پیشنهاد تمدید آن را روی میز گذاشتند که با پاسخ منفی تهران مواجه شدند، حالا آنها صریح و آشکار می خواهند ماشه را بچکانند؛ در مقابل ایران معتقد است این تیر مشقی بوده و می توان تبعاتش را مدیریت کرد، از این رو حاضر نیست به اروپایی ها باج بدهد.

در این میان برخی تحلیلگران هشدار می دهند که فعال شدن مکانیزم ماشه می تواند بر خیلی از مناسبات ایران در عرصه جهانی تأثیر منفی بگذارد و از جمله این مناسبات عضویت ایران در پیمان شانگهای و بریکس خواهد بود.

حسن بهشتی‌پور کارشناس مسائل بین‌الملل

در سال‌های اخیر این گزاره از سوی برخی رسانه‌های غربی بارها مطرح شده است که ایران در انزوا قرار دارد. این ادعا بر پایه یک برداشت نادرست استوار بود. واقعیت آن است که ایران نه‌تنها در انزوا نیست، بلکه فعالانه در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی حضور دارد. جریانی که تلاش می‌کند «انزوای ایران» را القا کند، جهان را تنها از دریچه اروپا و آمریکا می‌بیند؛ گویی هر کشوری که با غرب رابطه نداشته باشد، منزوی است. در حالی که همان کشورهایی که خود را معیار ارتباطات جهانی می‌دانند، از متحدانی حمایت می‌کنند که در دادگاه لاهه به‌عنوان جنایتکار جنگی تحت محاکمه‌اند، اما همچنان روابط سیاسی و نظامی‌ با آنان را ادامه می‌دهند. ارتباط با همسایگان برای ایران یک ضرورت است و سفرهای دیپلماتیک دولت به کشورهای منطقه اقدامی مثبت محسوب می‌شود. با وجود این صرف انجام سفر و امضای تفاهمنامه کافی نیست. تجربه نشان داد که بسیاری از تفاهمنامه‌ها به قرارداد الزام‌آور و عملیاتی تبدیل نشده و حتی برخی قراردادها نیز به‌طور کامل اجرا نمی‌شوند. بنابراین، دولت باید بر تبدیل سفرهای دیپلماتیک به قراردادهای اجرایی و عملیاتی متمرکز شود. تنها در این صورت است که می‌توان روابط اقتصادی، تجاری و سیاسی را به سطحی مؤثر و پایدار رساند. نمونه اخیر، حضور ایران در اجلاس کشورهای اوراسیا است که فرصتی مهم برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای به شمار می‌رود. ایران باید با نگاه راهبردی، از فرصت‌ها بهره‌برداری کند و با پیگیری مستمر، تفاهمنامه‌ها را به قراردادهای واقعی تبدیل نماید. در این صورت است که سیاست همسایگی می‌تواند به دستاوردی ملموس برای کشور تبدیل شود.

نوشته حسن بهشتی پور

اختصاصی برای روزنامه قدس 15 مرداد 1404 صفحه 2

با پایان جنگ ۱۲روزه میان ایران و اسرائیل و آغاز آتش‌بسی شکننده، این پرسش مهم در برابر سیاست‌گذاران و تحلیلگران قرار گرفته است: آیا منطقه به سمت درگیری مستقیم دیگری حرکت خواهد کرد یا الگوی جنگ روانی، فشار اقتصادی و اقدام‌های محدود نظامی همچنان ادامه خواهد یافت؟ بررسی روند تحولات اخیر و اهداف بازیگران اصلی، تصویر روشن‌تری از آینده محتمل ترسیم می‌کند.

واکنش ایران: از بازدارندگی فعال تا اتکا بر جنگ نامتقارن

در واکنش به این حملات، ایران مذاکرات با آمریکا را متوقف کرد و فعالیت‌های هسته‌ای خود را با شدت بیشتری از سر گرفت. سیاست تهران در این مقطع، حرکت به سوی بازدارندگی فعال بود به ‌ویژه از مسیر تقویت ظرفیت‌های دفاعی، سایبری و راهبردی.ایران همزمان با تشدید فعالیت‌های دیپلماتیک در سازمان ملل، بر بازسازی و ارتقای محورهای مقاومت منطقه‌ای (حزب‌الله، الحشد الشعبی و انصارالله) تمرکز یافت. این راهبرد، نه‌تنها جنبه نظامی دارد بلکه حامل پیام سیاسی روشنی به واشنگتن و تل‌آویو است؛ مبنی بر اینکه هزینه اقدام‌های نظامی علیه ایران، فراتر از جغرافیای ایران خواهد بود.

نوشته حسن بهشتی پور

در فضای رسانه‌ای ایران، برخی تحلیلگران و کارشناسان خواستار اقدام نظامی پیش‌دستانه علیه جمهوری آذربایجان شده‌اند، با این فرض که این کشور در حملات اخیر رژیم اسرائیل علیه ایران نقش پشتیبانی‌گر داشته است. این دیدگاه، فارغ از پیامدهای راهبردی‌اش، بر پایه شواهدی ارائه می‌شود که هنوز اعتبار رسمی و امنیتی نیافته‌اند. از این رو، نقد آن نه تنها ضروری، بلکه برای پرهیز از تصمیمات واکنشی حیاتی است.

از منظر تحلیلی، سه فرض را می‌توان درباره نقش احتمالی جمهوری آذربایجان در حملات اسرائیل مطرح کرد:

فرض اول – نفی همکاری و استفاده از خاک یا آسمان آذربایجان

این همان موضع رسمی دولت باکو است که صریحاً هرگونه استفاده از پایگاه، زیرساخت یا حریم هوایی این کشور توسط اسرائیل را رد می‌کند. بر اساس این فرض، اسرائیل حملات خود را از مسیر دیگری انجام داده و جمهوری آذربایجان هیچ نقشی در آن نداشته است.

نوشته : حسن بهشتی پور

در بررسی هر مصاحبه مقامات عالی‌رتبه ایران با رسانه‌های آمریکایی، نکته‌ای کلیدی نباید مغفول بماند: مخاطب اصلی این گفتگوها، دولت ایالات متحده نیست، بلکه افکار عمومی مردم آمریکا است.

برخلاف تصور برخی منتقدان، این مصاحبه‌ها عرصه مذاکره یا تقابل سیاسی با دولت آمریکا محسوب نمی‌شوند، چراکه سیاست‌گذاران آمریکایی، تصمیمات خود را بر اساس گفت‌وگوهای رسانه‌ای با مقامات خارجی تنظیم نمی‌کنند. فرآیند سیاست‌گذاری در آمریکا تابع لابی‌ها، منافع ساختاری و اجماع نخبگانی است، نه صرفاً مواضع رسانه‌ای کشورهای دیگر.

اما در مقابل، افکار عمومی آمریکا—به‌ویژه اقشار تأثیرگذاری مانند مالیات‌دهندگان منتقد، محافل دانشگاهی، نخبگان رسانه‌ای و کنشگران مستقل—نقش بسزایی در شکل‌دهی به فضای سیاسی این کشور دارند. بنابراین، گفت‌وگوی مستقیم با این مخاطبان، به‌عنوان بخشی از دیپلماسی عمومی، ابزاری راهبردی و مؤثر است.

یک بررسی با مشارکت هوش مصنوعی

در روزهای اخیر، شبکه اجتماعی «کاوش‌مدیا» که با شعار «دیگران درباره ما چه می‌گویند» فعالیت می‌کند، مصاحبه‌ای از یک دیپلمات سابق عراقی با شبکه عرب‌زبان «یوتی‌وی» منتشر کرده است. در این بخش از مصاحبه، نه نامی از مصاحبه‌شونده برده می‌شود و نه سندی ارائه می‌گردد. تنها به‌عنوان «وابسته نظامی سابق عراق در اَمان» از او یاد می‌شود. وی مدعی است پسرش که سرگرد خلبان جنگنده بوده، در مقابل خانه‌اش در اردن با ۹ گلوله توسط افراد ناشناس ترور شده است. در ادامه، او ادعا می‌کند: «بیش از ۱۷۰ خلبان عراقی که در جنگ ایران و عراق شرکت داشتند، طی سال‌های گذشته در اروپا توسط نیروهای امنیتی ایران ترور شده‌اند.»

این ادعا اگرچه در برخی محافل مجازی بازنشر شده، اما فاقد هرگونه پشتوانه مستند از سوی منابع معتبر بین‌المللی است.

چرا این ادعا صحت ندارد؟ در ادامه مطلب ببینید

یادداشت : حسن بهشتی پور

1. پیشینه روابط جمهوری آذربایجان و اسرائیل

گزارش‌ها درباره همکاری نظامی و استراتژیک بین باکو و تل آویو جدید نیستند. اسرائیل برای دهه‌ها یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سلاح به جمهوری آذربایجان بوده، به ویژه در جنگ دوم قره‌باغ (۲۰۲۰). بود بنابراین احتمال دارد در مقطع جنگ اسرائیل با ایران ؛ آذربایجان به چنین همکاری تن داده باشد چنانچه در گذشته موارد مکرر در ترور دانشمندان هسته ای ایران و حمله به نطنز در نوبتهای قبلی این همکاری اسنادی داشت اگرچه باکو این ادعاها را رد می‌کند، اما ایران ظاهرا مدارک مورد ادعا خود را به انها در گذشته تحویل داده است

۲. هدف آذربایجان از فشار بر ارمنستان

پس از جنگ ۲۰۲۰ و تسلط باکو بر قره‌باغ، موضوع "کریدور زنگزور" (اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق خاک ارمنستان) به یکی از اهداف کلیدی باکو تبدیل شده است.

ترکیه از این طرح حمایت می‌کند، زیرا به آنکارا نیز اجازه می‌دهد ارتباط زمینی مستقیم‌تری با جمهوری آذربایجان داشته باشد؛ و اهداف خود را در جهت گسترش پان ترکیسم تا استان ترک نشین سینگ کیانگ درچین گسترش دهد. مقاومت ارمنستان تاکنون مانع از تحقق این طرح شده، اما فشارهای سیاسی و نظامی، ممکن است پاشینیان را به پذیرش آن وادار کند.

حسن بهشتی‌پور

یادداشت صفحه اول روزنامه آرمان ملی

ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا در موضوع پرونده هسته‌ای ایران، برخلاف سایر مسائل بین‌المللی، اختلاف‌نظر بنیادینی ندارند.

هرچند میان آن‌ها در خصوص جنگ اوکراین، وضعیت غزه و فلسطین، سیاست‌های تعرفه‌ای و همچنین مسائل مربوط به چین یا ناتو اختلافاتی جدی وجود دارد، اما در ارتباط با برنامه هسته‌ای ایران، موضعی کم‌وبیش هماهنگ اتخاذ کرده‌اند. هدف مشترک این دو بازیگر کلیدی، مقابله با امکان ساخت سلاح هسته‌ای است؛ موضوعی که طی دو دهه گذشته همواره در صدر نگرانی‌های آن‌ها قرار داشته است. با این حال، میان واشینگتن و پایتخت‌های اروپایی تفاوت‌هایی در نحوه مواجهه با برنامه هسته‌ای ایران وجود دارد. به‌طور خاص، آمریکایی‌ها به‌ویژه در دوران اخیر، مواضع تندتری اتخاذ کرده‌اند و برخی مقامات این کشور حتی خواهان برچیده شدن کل صنعت هسته‌ای ایران شده‌اند. این در حالی است که اروپایی‌ها چنین خواسته‌ای را غیرعملی و غیرواقع‌بینانه می‌دانند. نگاه اروپا به این مسئله مبتنی بر بازگشت ایران به تعهدات مندرج در برجام است. از منظر کشورهای اروپایی، ایران باید سطح غنی‌سازی اورانیوم خود را به ۳.۶۷ درصد کاهش دهد و ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را نیز در چارچوب سقف‌های برجامی نگاه دارد. آن‌ها غنی‌سازی بیش از این سطح را نقض صریح مفاد توافق هسته‌ای تلقی می‌کنند. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران نیز با اشاره به عهدشکنی طرف غربی، به‌ویژه پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، تأکید دارد که دلیل و ضرورتی برای اجرای یک‌جانبه تعهداتش ندارد. ایران استدلال می‌کند که اروپا نه‌تنها نتوانسته منافع اقتصادی وعده ‌داده ‌شده در برجام را برای ایران تأمین کند، بلکه در عمل در برابر فشارهای آمریکا نیز ایستادگی نکرده است.

حسن‌ بهشتی‌ پور، تحلیلگر مسائل بین‌الملل در گفتگو با خبرنگار روزنامه اطلاعات گفت: می‌توانیم با هوشمندی در مذاکرات هم مطالبه‌مان را به نتیجه برسانیم هم از ظرفیت کشورهای منطقه از جمله عربستان برای حصول نتیجه استفاده کنیم.

او درباره تاثیرگذاری احتمالی عربستان در جریان مذاکرات ایران و آمریکا اظهار داشت: در اینکه عربستان جایگاه ویژه ای در منطقه و در نتیجه در مناسبات بین المللی دارد، شکی نیست. در واقع از آنجایی که دولت سعودی و جمهوری اسلامی بنا را بر پایان مجادله و برقرای تعامل گذاشته اند، عربستان می تواند سهمی در تلطیف احتمالی فضای بین ایران و آمریکا داشته باشد. به هرحال تنش در خاورمیانه منافع همه کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار می دهد که عربستان هم از این قاعده مستثنی نیست.

احتمالا در سفر یک روزه ای که رییس جمهوری ایالات متحده به ریاض داشت، بین محمد بن سلمان و دونالد ترامپ نظراتی درباره مذاکره ایران و آمریکا رد و بدل شده یعنی وقتی عراقچی یک روز قبل از مذاکره چهارم به ریاض می رود، مشخص می شود که عربستان هم در بحث مذاکره سهم و نقش مهمی دارد.

دلیل اصلی ناترازی هایی که در بخش های مختلف داریم، تحریم های ظالمانه‌ای است که از جانب آمریکا و بعضا کشورهای اروپایی به ایران تحمیل شده، بنابراین در شرایطی که فشار روی مردم از بحران هم فراتر رفته، چاره ای جز این نداریم که در مذاکره واقع بین باشیم و از مواضع ااحساسی عبور کنیم، بلکه مقدمات برچیده شدن تحریم ها فراهم شود. البته اینکه بحران داریم، اصلا نمی تواند زیرپا گذاشتن عزت و اصول را توجیه کند. نظر من این است، مواردی را که می تواند بدون سودی فقط برای ما هزینه داشته باشد، کنار بگذاریم تا بتوانیم از آمریکایی ها مطالبات‌مان را طلب کنیم. برای رسیدن به توافق مطلوب و باز بودن مسیر مذاکره هر کاری که لازم است، باید جدی گرفته شود بر همین اساس اینکه عربستان یا هر کشور دیگری به بحث مذاکره ما با آمریکا ورود کند، هیچ اشکالی ندارد

حسن بهشتی پور، تحلیلگر مسائل بین الملل، در گفت‌و‌گو با فرارو به تحلیل روابط دو جانبه پرداخته است:

«مذاکرات ایران با طرف اروپایی، مکمل مذاکرات ایران با آمریکا است. ایران همزمان با روسیه و چین نیز در حال مذاکره و رایزنی است. بنابراین به نظر می رسد مذاکرات با اروپا دشواری های بیشتری دارد چرا که طرف اروپایی به دنبال فعال کردن مکانیسم ماشه است و به این موضوع به عنوان یک گزینه جدی نگاه می کند. فعال کردن مکانیسم ماشه هم عملا به عنوان یک بن بست در مذاکرات در نظر گرفته می شود. بنابراین به نظر می رسد خواه مذاکرات با اروپایی ها پیشرفت داشته باشد و خواه پیشرفت نداشته باشد، به هرحال باید این مذاکرات را ادامه دهیم تا به راهکاری برسیم. اما آن چه اکنون مهم است رسیدن به یک نقطه امن در مذاکرات با ایالات متحده است. این حقیقت را نمی توان نادیده گرفت که اگر مذاکرات با طرف آمریکایی به نتیجه برسد، قاعدتا مذاکرات با طرف اروپایی نیز، با مخالفت و مشکل رو به رو نمی شود. بنابراین هم اکنون مسئله اصلی که باید روی آن متمرکز شویم، رسیدن به توافق با طرف آمریکایی است.»

«موضع تروئیکای اروپا و آمریکا در مسائل هسته ای کاملا مشترک است. مشکلات و اختلاف نظرهای ایران و آمریکا نسبت به ایران و اروپا کاملا متفاوت است اما تاکید می کنم که در مسئله هسته ای بسیار مشابه و نزدیک به یکدیگر فکر می کنند. بنابراین اگر با ایالات متحده به تفاهم هسته ای برسیم، عملا طرف اروپایی نیز مشکلی پیدا نخواهد کرد و احتمالا نسبت به ایران مواضعی نرم تر خواهد داشت. به طور مشخص فرانسه و وزیر امور خارجه این کشور بود که نسبت به مسائل هسته ای ایران مواضعی تند اتخاذ کرد و این بیم را ایجاد کرد که تروئیکای اروپا به دنبال فعال سازی مکانیسم ماشه است.»

مصاحبه مجمع گفتگوی تهران با حسن بهشتی‌پور تحلیلگر‌ مسائل بین الملل و هسته‌ای

چهارشنبه 24 ارديبهشت 1404 https://tehrandf.com/Post/9

مذاکرات هسته‌ای ایران، در میانه پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک و فشارهای داخلی و خارجی، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. با پیشرفت گفت‌وگوهای غیرمستقیم در مسقط و تحرکات دیپلماتیک منطقه‌ای، پرسش‌هایی درباره تأثیرات توافق احتمالی بر امنیت منطقه، روابط با همسایگان، و اقتصاد ایران مطرح شده است. آیا توافق هسته‌ای می‌تواند به ثبات خاورمیانه و گشایش در روابط تهران با کشورهای خلیج فارس منجر شود؟ چه موانعی، از تندروی‌های داخلی تا کارشکنی‌های اسرائیل، این مسیر را تهدید می‌کند؟ حسن بهشتی‌پور، تحلیلگر مسائل بین‌الملل و هسته‌ای، در این گفت‌وگو به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. او با نگاهی واقع‌بینانه، ضمن تأکید بر ضرورت تعامل با نظم بین‌المللی، توافق را کاتالیزوری برای حل مشکلات اقتصادی و تقویت دیپلماسی منطقه‌ای می‌داند. بهشتی‌پور هشدار می‌دهد که تندروی‌های داخلی و مواضع غیرسازنده برخی مقامات، در کنار فشارهای خارجی به‌ویژه از سوی اسرائیل، می‌توانند مذاکرات را به بن‌بست بکشانند. این گفت‌وگو، با تحلیل عمیق چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو، نقشه‌ای برای دستیابی به توافقی پایدار و تأثیر آن بر آینده ایران ترسیم می‌کند.

جسن بهشتی‌پور تحلیلگر مسائل بین المللی در گفت‌وگو با ایلنا مطرح کرد؛ روابط ایران با امارات یا عربستان تحت تأثیر روابط ایران با آمریکا خواهد بود. اگر مذاکرات به نتیجه برسد، بهبود روابط ما با کشورهای منطقه نیز مثبت خواهد بود و اگر به بن‌بست برسد، قطعاً تأثیر منفی بر روابط ما با امارات و عربستان خواهد داشت.

بهشتی پور در رابطه با ارزیابی خود از دور چهارم مذاکرات و استمرار این گفت‌وگوها با وجود اظهارات ضد و نقیض مقامات آمریکایی‌، تصریح کرد: همیشه آنچه در رسانه‌ها مطرح می‌شود با آنچه در مذاکرات وجود دارد، منطبق نیست. این‌ها می‌توانند در رسانه‌ها برای فضاسازی و ایجاد فشار بر مذاکره‌کنندگان یک ‌سری حرف‌ها را مطرح کنند. برخی از اظهارات در رسانه‌ها ممکن است تنها برای امتیاز بیشتر باشد، اما واقعیت آن است که در مذاکرات موضوعات اصلی مطرح می‌شود و این موارد می‌تواند ملاکی برای تحلیل باشد. در رسانه‌ها ادعاهای زیادی مطرح می‌شود و همواره تناقضاتی وجود دارد. به عنوان مثال، امروز یک چیز گفته می‌شود و فردا چیزی کاملاً متفاوت بیان می‌شود. برداشت من این است که این مسائل جنبه‌های تبلیغاتی و رسانه‌ای دارند. قطعاً اگر در مذاکرات گفته می‌شد که باید ایران کل صنعت هسته‌ای را تعطیل کند، مطمئناً مذاکرات به بن‌بست می‌رسید و اصولاً ادامه پیدا نمی‌کرد. ادامه مذاکرات نشان می‌دهد که چنین مواردی مطرح نشده است.

حسن بهشتی پور در گفت و گو با باشگاه خبرنگاران جوان مطرح کرد:

برای بهتر شدن مواضع و حل شدن مشکلات چندین دور دیگر مذاکرات باید برگزار شود.

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمدحسین نیک‌خوی متین - حسن بهشتی پور کارشناس مسائل بین الملل در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان در ارتباط با آخرین دور از مذاکرات ایران و آمریکا اظهار کرد: در این مذاکرات در مورد جزئیات اختلاف نظر زیاد هست. اما احساس می‌کنم که برای بهتر شدن مواضع و حل شدن مشکلات چندین دور دیگر مذاکرات باید برگزار شود.

فکر می‌کنم که توافق به صورت موقتی خواهد بود و برای آن که رفع اختلافات نیاز به زمان دارد. هر دو طرف برای توافق اراده دارند، اما باید بیشتر به یکدیگر نزدیک شوند، برای آن که برای رسیدن به هر نوع توافقی باید دو طرف برای نزدیک شدن تلاش کنند و خطوط قرمز همدیگر را به رسمیت بشناسند.

بحث FATF در ایران نمونه‌ای عالی از چالشی است که نیاز به تحلیل مفهومی دارد قبل از اینکه بتوان تحلیل موضوعی دقیقی از اجرای آن ارائه داد.

✅ چرا تحلیل مفهومی مقدم بر تحلیل موضوعی است؟ FATF (گروه ویژه اقدام مالی) مجموعه‌ای از استانداردهای جهانی برای مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم است. اما در ایران، برداشت‌های کاملاً متضادی درباره آن وجود دارد:

دیدگاه مخالفان: FATF را ابزاری برای سلطه اقتصادی و سیاسی قدرت‌های بزرگ می‌دانند و اعتقاد دارند اجرای آن موجب محدودیت‌ مالی ایران خواهد شد.

دیدگاه موافقان: FATF را ابزاری برای شفافیت مالی و جلوگیری از سوءاستفاده‌های اقتصادی می‌دانند و معتقدند اجرای آن به مقابله با فساد و پول‌شویی کمک می‌کند.

🔹 چالش اصلی چیست؟ مفهوم FATF به‌درستی در ایران موشکافی نشده است. پیش از تصمیم‌گیری درباره اجرای مقررات آن، باید اهداف، سازوکارها، و پیامدهای واقعی آن بررسی شود.

کارشناس مسائل بین الملل گفت: رژیم اسرائیل از ابتدا مخالف هر نوع توافقی میان ایران و آمریکا بوده و هست.

«حسن بهشتی پور» در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به سنگ اندازی های رژیم صهیونیستی در روند مذاکرات غیر مستقیم میان ایران و امریکا، اظهار داشت: ایجاد اخلال توسط رژیم صهیونیستی در مسائل مربوط به ایران موضوع جدیدی نیست. رژیم اسرائیل از ابتدا مخالف هر نوع توافقی میان ایران و آمریکا بوده و است.همانگونه که مخالف صددر صد برجام بوده و تلاش میگرد برجام به شکست بیانجامد.

در حال حاضر رژیم صهیونیستی به دنبال درگیری با ایران و خواهان نابودی تاسیسات هسته ای ایران است که البته خواسته آنها هرگز محقق نخواهد شد.

موضوع دومی که این رژیم مطرح می‌کند موضوع جنگ است و به صراحت اعلام می‌کند که تابع آمریکا نیست و تعبیر «اقمار» را برای خود استفاده می‌کند. درحالی‌که خود نتانیاهو هم می‌داند بدون حمایت آمریکا نمی تواند به ایران حمله کند. اسرائیل از همه جانبه به لحاظ تسلیحاتی و لجستیکی و امنیتی مورد حمایت آمریکاست.

بهشتی پور با بیان اینکه نتانیاهو می خواهد با جنگ تداوم دولت خود را داشته باشد، تصریح کرد: نتانیاهو به خوبی می داند که با پایان جنگ در غزه و برقراری صلح، دادگاه رسیدگی به جنایات و تخلفات نتانیاهو و دولتش آغاز خواهد شد و مجبور به کناره گیری خواهد شد.

بهشتی‌پور در گفت‌وگو با ایلنا: برای تضمین اجرای توافق باید اقدام در برابر اقدام انجام شود

کارشناس حوزه سیاست خارجی گفت: در این گفت‌وگوها و مذاکرات بحث این است که یک چیزی بدهیم و چیزی بگیریم. منتها مهم این است که آن چیزی که داده می‌شود و داده‌ها و ستاده‌ها باید همگن باشد. بنابراین فکر می‌کنم که طرف اروپایی اگر عاقل باشد، حتماً می‌رود به سمت اینکه یک تعادلی بین داده و ستاده به وجود بیاورد و یک سهمی هم برای خود در نظر بگیرد و بتواند وارد بازار ایران بشود.

حسن بهشتی‌پور کارشناس ارشد روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با ایلنا، در رابطه با کارشکنی‌های مثلث مخالفان توافق ایران و آمریکا که سه ضلع آن اروپا، دموکرات‌ها و رژیم صهیونیستی هستند و نقش آنها در مذاکرات موسوم به روند مسقط ایفا خواهند کرد، تصریح کرد: اولا که این سه ضلع را شما همین‌طور ساختید؛ مبنا ندارد. یعنی به این معنا که مخالفتی که فرانسه کرده با اصل گفت‌وگو و مذاکره و توافق با ایران نیست، بلکه سهم‌هایی می‌خواهد و می‌گوید ما را فراموش نکنید. چون فرانسه الان در روند مذاکرات نیست، می‌خواهد تاکید کند که این نبودن ما به معنای این نیست که ما تأثیرگذار نیستیم. ما می‌توانیم مثلاً مکانیزم ماشه را فعال کنیم. این فعال کردن مکانیزم ماشه به معنای بازگشت قطعنامه‌ها و مشکلات جدید است. بنابراین اینجا بحث موضع‌گیری وزیر خارجه فرانسه، سهم‌خواهی است، یعنی ایران باید این گفت‌وگوها را همچنان با طرف اروپایی ادامه دهد. آقای عراقچی هم اعلام کرد ما حاضر به گفت‌وگو و مذاکره هستیم، آن‌ها تعلل کردند.

گفتگوی اختصاصی پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران با حسن بهشتی‌پور کارشناس مسائل بین‌المللی: نتانیاهو بقای خود را در جنگ می‌بیند/

اگر حمایت آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان پشت اسرائیل نبود، همین غزه را هم نمی‌توانست این طوری شخم بزند. یعنی ما نباید دچار این تحلیل شویم که خودمان را با غزه مقایسه کنیم و بعد شیوه‌هایی که در غزه به کار برده را با ایران تطبیق بدهیم. تأکید می‌کنم که اسرائیل بدون آمریکا نمی‌تواند چنین کارهایی انجام بدهد؛ یعنی بمب، هواپیما، سوخت و حتی بودجه‌های سالیانه او را آمریکا تأمین می‌کند و یک سری اطلاعات آفندی و پدافندی را هم آمریکا در اختیار آنها می‌گذارد. این باید در محاسبات ما دقیقا وارد شود.

پایگاه خبری جماران: یک کارشناس مسائل بین‌المللی با تأکید بر اینکه رژیم صهیونیستی بدون حمایت آمریکا نمی‌تواند در منطقه جنایت انجام بدهد، گفت: اسرائیل می‌تواند با استفاده از عوامل نفوذی در داخل کشور ما دست به عملیات‌های متعدد بزند؛ قبلا هم این کار را کرده است. بنابراین، یکی از راه‌های مقابله با اسرائیل این است که ما عوامل نفوذی را شناسایی کنیم و سعی داشته باشیم که لااقل از درون ضربه نخوریم.

مشروح گفت‌وگوی خبرنگار جماران با حسن بهشتی‌پور را در ادامه می‌خوانید:

بررسی وضعیت بین‌المللی با توجه به برنامه هسته‌ای ایران: دیدگاه‌های مسکو و تهران

تاریخ و زمان: 23 آوریل 2025، ساعت 14:30 تا 17:30 (به وقت تهران)

محل برگزاری: آنلاین

قالب: روش گفتگو چتم هاوس

زبان: روسی و فارسی (ترجمه همزمان)

مفهوم:

بحران بین‌المللی بر سر برنامه صلح آمیز هسته‌ای ایران که از سال 2018 اساساً ناشی از موضع سفت و سخت ایالات متحده است، بر وضعیت داخلی ایران و همچنین جایگاه بین‌المللی آن تأثیر منفی می‌گذارد. از سال 2022 هر گونه مذاکره بر سر برنامه صلح امیز هسته ای ایران متوقف شده است، اما به دلیل تغییر اخیر دولت در ایالات متحده و بازگشت دی. ترامپ به قدرت، که در اولین دوره ریاست جمهوری خود سیاست فعال ضد ایرانی را دنبال کرد، روابط ایران و آمریکا ممکن است شاهد تحولات جدیدی باشد . علاوه بر این، اکثر محدودیت‌ها بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک، که در سال 2015 امضا شد و تا کنون به طور رسمی اجرا شده است، قرار است در اکتبر 2025 منقضی شود. دونالد ترامپ تمایل خود را برای از سرگیری مذاکرات در مورد برنامه هسته‌ای ایران اعلام کرده و از مسکو برای میانجیگری در مذاکرات دعوت کرده است. همزمان، ایالات متحده اکنون فعالانه در حال افزایش فشار بر ایران است.

هرگونه تغییر در روابط ایران و آمریکا ممکن است بر روابط ایران با کشورهای خارجی از جمله روسیه تأثیر بگذارد. مسکو همواره از حل و فصل بحران برنامه هسته‌ای ایران بر اساس یک توافق بین‌المللی چندجانبه حمایت می‌کند و همچنان از آن حمایت می‌کند. روسیه هم علاقه مند به حل بحران فوق و هم حفظ پویایی مثبت روابط خود با تهران است.

در جلسه آنلاین غیرعلنی کارگروه، کارشناسان روسیه و ایران در مورد چشم انداز از سرگیری مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا، سناریوهای احتمالی برای توسعه موضوع هسته ای، نگرش ایران و روسیه نسبت به آنها و تأثیر بالقوه آنها بر وضعیت داخلی ایران و توسعه روابط روسیه و ایران گفتگو خواهند کرد.

حسن بهشتی پور در کفت و گو با روزنامه آرمان امروز :

اگر مذاکرات فعلی ایران و امریکا به نتیجه برسد و ایران به سمت بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای حرکت کند، تحریم‌ها رفع شوند و فضای تعامل اقتصادی باز شود، این وضعیت قطعا به نفع روسیه خواهد بود. روسیه نه‌تنها ایران هسته‌ای با غنی‌سازی محدود، راتهدیدی برای خود نمی‌بیند، بلکه ایران بدون تحریم، شریکی بالقوه و موثر برای توسعه مناسبات اقتصادی و صنعتی برای این کشور محسوب می‌شود. تنها چالشی که در حال حاضر برای روسیه وجود دارد، درگیری این کشور با غرب بر سر بحران اوکراین است؛ وضعیتی که البته موجب می‌شود مسکو در پی تقویت روابط خود با تهران باشد. هم‌اکنون نیز روسیه در این موضوع در حال گفت‌وگو با ایالات‌متحده است و از این جهت نمی‌تواند ایران را به ‌خاطر ورود به مذاکرات با واشنگتن سرزنش کند.

پیام‌هایی که ایران به روسیه می دهد و یا دیدارهایی که انجام می شود، معمولا در راستای سیاست‌های کلان نظام است و می‌تواند در قالب یک هماهنگی سه‌جانبه بین ایران، روسیه و چین در راستای حل و فصل معضلات از طریق دیپلماسی فهم شود.برای چین و روسیه نیز این پیام بسیار مهم است. از همین رو، این کشورها بارها ایران را به حفظ مسیر مذاکره تشویق کرده‌اند. کشورهای منطقه نیز از جمله عربستان‌سعودی به‌وضوح از این روند و احتمال رسیدن به مصالحه استقبال کرده‌اند.پیش‌تر عربستان‌سعودی از مخالفان برجام بود، اما اکنون شاهد هستیم که این کشور و دیگر کشورهای عربی، رویکردی حمایتی نسبت به توافق در پیش گرفته‌اند؛ نمونه بارز آن نیز سفر اخیر وزیر دفاع عربستان به تهران است که می‌توان آن را یکی از نشانه‌های این تغییر رویکرد دانست. باید توجه داشت که موضع روسیه در جریان مذاکرات ایران با امریکا، منطقی به نظر می‌رسد؛ چراکه به باور من، روسیه از حل‌وفصل اختلافات ایران و امریکا استقبال می‌کند، هرچند در افکار عمومی کشور این برداشت رواج دارد که روسیه از استمرار تنش‌ها میان تهران و واشنگتن سود می‌برد. واقعیت آن است که در هر درگیری یا تهدیدهای مشابه، ممکن است برخی کشورها منافع مقطعی کسب کنند، اما آنچه اهمیت دارد، رویکرد و راهبرد کلی کشورهاست.

حدیث روشنی خبرنگار روزنامه اعتماد در گفت‌وگو با حسن بهشتی‌پور بررسی کرد:

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان صبح پنجشنبه با نامه‌ای مکتوب از جانب مقام معظم رهبری تهران را به مقصد مسکو ترک کرد. آقای عراقچی در ادامه این سفر ضمن تاکید بر مفید و جدی بودن رایزنی‌ها با همتای روسی‌اش گفت: نامه مکتوب مقام معظم رهبری مباحث مختلفی را در بر می‌گرفت، از جمله مسائل منطقه‌ای و همزمان بحث‌های دوجانبه و همکاری‌هایی که با روسیه در جریان است. از طرفی این سفر در شرایطی انجام شد که دور دوم رایزنی‌های غیرمستقیم ایران و امریکا قرار است امروز شنبه در رم پایتخت ایتالیا با میانجیگری عمان برگزار شود. به گفته آقای عراقچی هم روسیه و نیز چین برای کمک به پیشرفت روند مذاکره میان تهران و واشنگتن اعلام آمادگی کرده‌اند. به باور گروهی از ناظران سفر یک روزه‌آقای عراقچی نشان از عملیاتی کردن دیپلماسی چندجانبه تهران در فرآیند آغاز مذاکرات با واشنگتن دارد. در این میان سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و وزیر دفاع عربستان به تهران، نشان از اهمیت استراتژی چندوجهی ایران در پیگیری مذاکرات غیرمستقیم با ایالات‌متحده برای حل پرونده هسته‌ای دارد. به این بهانه روزنامه اعتماد با هدف بررسی و ارزیابی سفر وزیر امور خارجه کشورمان به مسکو آن هم در آستانه رایزنی‌های غیر مستقیم ایران با امریکا که قرار است در رم برگزار شود، با حسن بهشتی‌پور پژوهشگر مسائل بین‌الملل گفت‌وگو کرده است. بهشتی‌پور ضمن تاکید بر نقش سازنده مسکو بر فرآیند مذاکرات غیرمستقیم ایران و امریکا بر این باور است که به نتیجه رسیدن رایزنی‌ها ی‌تهران و واشنگتن قطعا در راستای منافع روسیه و چین خواهد بود. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:

حسن بهشتی پور در گفت و گو با ‌خبرنگار «آرمان ملی» تحلیل کرد

آرمان ملی 30 فروردین 1404

در ادوار اخیر نقش روسیه در دیپلماسی ایران هموار پررنگ‌تر بود و در فضای کنونی بسیاری در انتظارند تا ببینند در نهایت تهران و واشنگتن به چه توافقی دست خواهند یافت و اینکه نقشه و نقش کرملین در این بین چیست. در این مورد برخی هم منتظرند تا مشاهده کنند جمهوری اسلامی با کارت روسیه در روند مذاکرات چگونه بازی خواهد کرد و آیا مسکو آنچنان که مدعی است می‌تواند برای ایران امتیازهای بیشتری به‌همراه داشته باشد یا اینکه به‌گفته برخی از تحلیلگرانِ منتقد، کرملین به وعده‌های خود در قبال ایران عمل نخواهد کرد. باتوجه به این موضوع هیات‌ دیپلماتیک ایرانی قرار است امروز شنبه، در رم و به‌میزبانی عمان دور جدیدی از گفت‌وگوها را آغاز کند. در این مورد با یکی از تحلیلگران حوزه بین‌الملل گفت‌‎وگو کرده‌ایم. بهشتی‌پور در این مصاحبه معتقد است که برخلاف تحلیل‌های برخی از کارشناسان مسکو بیش از گذشته به‌دنبال بهبود روابط تهران و واشنگتن است. در این مورد بیشتر می‌خوانید.