روش تحلیل سیاسی

خبرگزاری اسپوتنیک روسیه 29 تیرماه 1400

حسن بهشتی پور پژوهشگر مسائل هسته ای و ارتباطات ایران و آمریکا درگفتگو با خبرنگار اسپوتنیک به نکات مهمی در خصوص آینده برجام در دوره رئیسی  اشاره کرده و توضیح می دهد:

چند نکته را باید در نظر گرفت، اول اینکه می دانیم تصمیم گیری در خصوص برجام و مسائلی مثل برجام جزء سیاست های کلان جمهوری اسلامی ایران است و در سطح شورای عالی امنیت ملی بررسی می شود نه الزاما فقط دولت. البته وزارت خارجه و دولت نقش تعیین کننده ای قبل از تصویب دارند. در واقع در سطح کارشناسی موضوع را بررسی  و جمع کردی کرده و در اختیار شورای عالی امنیت ملی قرار می دهند. پس مرحله نهایی شورای عالی امنیت ملی است که تصمیم می گیرد نه دولت آقای روحانی یا آقای رئیسی.

حسن بهشتی‌پور، کارشناس روابط خارجی با اشاره به نسبی بودن مسائل در دنیای دیپلماسی به صمت گفت: در جهان سیاست احتمال وقوع هر اتفاقی وجود دارد اما موضوع این است که در چه زمانی و با چه درصد احتمالی ممکن است اتفاق موردنظر رخ دهد. توافقی هم که در رسانه‌ها به آن اشاره شده کاملا متحمل است اما مهم اینجاست که در چه زمانی و با چه شرایطی اجرایی شود؟ وی در ادامه افزود: موضوع موردبحث به مذاکرات وین مربوط می‌شود که ما با ۵ قدرت جهانی به‌طور مستقیم و با امریکا به‌شکل غیرمستقیم مذاکره می‌کردیم. اگر رفع تحریمی هم در کار باشد بدون شک در چارچوب همین مذاکرات حاصل شده است.

قانون همه یا هیچ

بهشتی‌پور با انتقاد از رویه‌ای که دو طرف ایرانی و امریکایی برای مذاکره در پیش گرفته‌اند، عنوان کرد: یکی از موانعی که تاکنون باعث به تعویق افتادن توافق شده اجرای قانون همه یا هیچ است که از سوی هر دو طرف اصلی مذاکره (ایران و ایالات متحده امریکا) در دستور کار قرار گرفته، این در حالی است که منطقا مذاکرات به‌صورت گام به گام انجام می‌شود تا در هر مرحله دیپلمات‌ها بر سر موضوعات مشخصی به بحث و گفت‌وگو بپردازند و در صورت حصول توافق به مرحله بعد بروند. وی ادامه داد: رویکرد هر دو طرف این بوده که یا روی همه موارد به توافق می‌رسیم یا به‌طور کلی روی هیچ یک از موارد موردمناقشه تفاهم یا توافقی در کار نخواهد بود.

حسن بهشتی‌پور این تصور که روسیه مخالف برجام است را نادرست می‌داند و معتقد است منافع روسیه هم در احیا و اجرای برجام است. و دلیل موافقت روسیه با قطعنامه‌های شش‌گانه علیه ایران ، ناشی از نگرانی تهدید اتمی ایران از سوی روسیه بود.

موضع روسیه در قبال برجام حمایتی بوده و این کشور خواستار احیای برجام است، چرا که اگر ایران بمب هسته‌ای داشته باشد تهدید امنیتی علیه آنها محسوب می‌شود. به همین دلیل بود که وقتی آمریکا با فشار قطعنامه‌ها از ایران می‌خواست فورا غنی‌سازی را متوقف کند، به دلیل احساس تهدید امنیتی روسیه به همراه چین، به قطعنامه‌های ششگانه آمریکایی علیه ایران رای مثبت داد. اما دیدم که وقتی ایران برجام را پذیرفت و اجرا کرد خط روسیه و چین از آمریکا جدا شد. پس از آن دو بار آمریکا خواست مکانیسم ماشه را علیه ایران فعال کند، اما روسیه و چین جلویش ایستادند. پس اگر روسیه مخالف برجام بود برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه از حق وتو خود استفاده نمی‌کرد.

 البته این موضوع نه از سر دوستی با ایران، بلکه به دلیل احساس خطر امنیتی از ایران هسته‌ای بود. پس به دلایل ذکر شده روسیه از موافقان برجام است چرا که به زعم آنها مانع از تولید سلاح هسته‌ای از سوی ایران می‌شود.

بهشتی‌پور: برجام "حیف " شد

"برنامه جامع اقدام مشترک" یا برجام در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴ میان ایران و کشورهای گروه ۱+۵ توافق شد و پس از آن تعاملات گسترده سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران با دنیا گسترش یافت.

 به علاوه یکی از مهم ترین موضوعات بین‌المللی از مسیر دیپلماسی و با همراهی و حمایت جامعه جهانی حل و فصل شد. دستاوردی که به گفته بسیاری در پنجاه سال اخیر در این سطح کم سابقه بود.

هر چند اجرایی شدن برجام با مشکلات و موانعی رو به رو بود اما اجرای تعاملات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حتی هسته‌ای ایران به سرعت گسترش یافت. هنوز دو سال شیرینی اجرای برجام را طرف های آن نچشیده بودند که با روی کار آمدن دونالد ترامپ، به عنوان رییس‌جمهور آمریکا روند اجرای برجام با مشکلات روز افزون‌تری مواجه شد و در نهایت در ۱۸ می ۲۰۱۸ آمریکا به طور یک جانبه رسما از این توافق چند جانبه با وجود مخالفت صریح هم پیمانان اروپایی‌اش و چین و روسیه خارج شد.

در چهار سال دوره ریاست جمهوری ترامپ سیاست فشار حداکثری و گسترش تحریم ها علیه ایران در دستور کار قرار گرفت که این مساله صدمات بیشتری را به برجام و اعتماد بین کشورهای طرف توافق به وجود آورد و روز به روز مسیر بازگشت به توافق دشوار شد. در عین حال با روی کار آمدن جو بایدن مذاکرات بازگشت به برجام و احیای این توافق آغاز شد و با وجود انجام شش دور مذاکرات در وین، سرنوشت این توافق همچنان مبهم و دور از دسترس به لحاظ سیاسی است.

به خاطر گرایش‌های جناحی برجام را نابود کردند

دولت رئیسی برجام را ادامه می‌دهد

زینب غبیشاوی در گفتگو حسن بهشتی پور

سایت رویداد۲۴

حسن بهشتی پور کارشناس مسائل سیاست خارجی با اشاره به نامه آخر ظریف به مجلس می‌گوید: به خاطر گرایش‌های جناحی برجام را نابود کردند اما حالا که کل حاکمیت یکدست شده، دولت رئیسی برجام را ادامه می‌دهد.

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان در متنی با عنوان «آخر دعوانا» آخرین گزارش سه ماهه وزارت خارجه در خصوص برجام را به مجلس اصولگرای یازدهم تحویل داد. او در این گزارش به ابعاد و بخش‌های مختلفی از برجام اشاره کرده و البته به سختی‌ها و موانعی که برخی از منتقدان و نهاد‌ها پیش‌روی او گذاشتند نیزسخن گفت وتوصیه‌هایی را برای تیم بعدی در خصوص نحوه مواجه با برجام ارائه کرده است.

وزیرامور خارجه کشورمان بعد از توافق برجام، هر سه ماه یک بار گزارشی را در خصوص آخرین وضعیت برجام و تحولات ایجاد شده به مجلس ارائه می‌کرد و این گزارشی که روز گذشته به مجلس داده شد نیز بیست و دومین گزارش و البته آخرین گزارشی است که تیم ظریف به مجلس ارائه می‌دهند و بعد از آن این وظیفه به دولت و وزارت خارجه بعدی محول می‌شود.

 یاداشت از : حسن بهشتی‌پور

روزنامه اعتماد شماره 4976 ، روز سه شنبه 22 تیرماه 1400 ، صفحه 8

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه گزارشی را خطاب به مجلس و مردم منتشر كرد كه این گزارش را می‌توان از جنبه‌های متفاوتی مورد نقد و بررسی قرار داد. اصلی‌ترین موضوعی كه در این زمینه جلب‌توجه می‌كند این است كه به نظر می‌رسد محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه تلاش دارد با انتشار عمومی این گزارش به نوعی با مجلس شورای اسلامی و سایر گروه‌هایی كه هنوز در خصوص احیای برجام و پذیرفتن دستاوردهای مذاكرات در وین به اجماع نرسیده‌اند اتمام حجت كند و بگوید این توافق احیا شدنی است.

اكنون مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای تصمیم‌گیر باید به این سوال اساسی پاسخ بدهند، با توجه به وضعیتی كه وزیر امور خارجه ترسیم كرده و آنچه تا امروز در مذاكرات وین به دست آمده، مانع اصلی بر سر راه پذیرش توافق و احیای برنامه جامع اقدام مشترك چیست؟

نگاهی به گزارش تفصیلی وزارت امور خارجه نشان می‌دهد ایران همچنان می‌تواند به طرح خواسته‌های حداكثری ادامه دهد و بر مواضع بدون انعطاف گذشته پافشاری كند اما مشخص نیست طرف مقابل تا كجا ادامه‌دار شدن مذاكرات را بپذیرد و فضای مثبت كنونی و توافقات حاصل‌شده تا امروز تا چه زمانی باقی بماند. همچنین با توجه به اینكه فرسایشی شدن مذاكرات ضررهای بسیاری برای ایران دارد، می‌توان با گذشتن از بخشی از خواسته‌ها، گشایش‌هایی ایجاد كرد تا اقتصاد ایران بتواند شرایط سخت كنونی را پشت سر بگذارد.