روش تحلیل سیاسی

نگاه تحلیلگر/ گفت‌وگوی «نامه‌نیوز» با حسن بهشتی‌پور

یک تحلیلگر مسائل سیاست خارجی گفت: و هم طرف ایرانی و هم طرف مصری مشتاق‌اند که روابط از سر گرفته شود اما موانعی بر سر این راه وجود دارد و آن آمریکا و اسرائیل‌اند.

از سرگیری روابط ایران و مصر از انتظار تا واقعیت/ مانع اصلی چیست؟

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

گروه سیاست نامه‌نیوز: سفر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران به مصر در قالب حضور در نشست دی‌8 می‌تواند دارای ابعاد مهمی باشد زیرا بعد از محمود احمدی‌نژاد که آن هم در دوره کوتاه ریاست‌جمهوری مرسی به مصر سفر کرد حالا پزشکیان در شرایط عادی کشور مصر به این کشور سفر می‌کند و بسیاری باور دارند این سفر علاوه بر اهمیت منطقه‌ای می‌تواند باعث از سرگیری دوباره روابط تهران و قاهره شود اما آیا چنین است؟

حسن بهشتی پور

روزنامه هم میهن سه شنبه 27 آذر 1403

کشورهای اروپایی در نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل متحد با اشاره به شتاب گرفتن توسعه برنامه هسته‌ای ایران برخلاف مفاد برجام، اعلام کردند که در صورت لزوم به ساز و کار حل اختلاف برجام که اصطلاحاً به آن مکانیسم ماشه یا Snapback اطلاق می‌شود، متوسل می‌شوند. البته نمی‌توان این نامه را آغاز فرآیند مکانیسم حل اختلاف دانست، بلکه یک تهدید جدی است که اروپایی‌ها برای شروع این روند آمادگی دارند. به تصور من برنامه اروپایی‌ها این است که در نشست فصلی بعدی شورای حکام یک قطعنامه محکومیت دیگر علیه ایران صادر کنند و در پی آن بر اساس پاراگراف‌های ۳۶ و ۳۷ برجام سازوکار حل اختلاف را فعال کنند.

این ساز و کار یک فرآیند پیچیده و زمان‌بر است که طی کردن فرآیند آن از زمان برقراری نخستین جلسه کمیسیون مشترک برجام برای رسیدگی به شکایت یکی از طرف‌های برجام تا زمان ارجاع پرونده به شورای امنیت سازمان ملل متحد ممکن است بین دو تا چهار ماه زمان لازم باشد اما نهایتاً اگر شکایت در فرآیند تصمیم‌گیری کشورهای عضو برجام به نتیجه نرسد، ۶ قطعنامه پیشین شورای امنیت سازمان ملل متحد (قطعنامه‌های ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹) بدون نیاز به رای‌گیری مجدداً علیه ایران جاری می‌شود.

ترامپ در دولت اول خود به همراهی مایك پمپئو، وزیر خارجه وقت، طرحی را طراحی كرد كه شامل اعمال تحریم‌های همه‌جانبه‌ای بود كه هدفش ایجاد نارضایتی‌ها در داخل بود. تیم اول ترامپ این‌گونه نشان می‌دادند كه هدف اصلی‌شان تغییر رفتار ایران است، اما واقعیت این است كه آنها هدفی فراتر را دنبال می‌كردند و آن سرنگونی نظام ایران بود . این طرح بر این اصل بنا شده بود كه به جای هزینه‌های میلیارد دلاری و ایجاد بحران‌هایی مشابه افغانستان یا عراق سیاست ایجاد نارضایتی را در ایران به كار بگیرند. امما این سیاست نتیجه مورد دلخواه آمریکا را در بر نداشت بنابراین اگر كابینه دولت دوم ترامپ بخواهد مجددا سیاست فشار حداكثری را علیه ایران اعمال كند، احتمالا بازهم این سیاست برای کنترل توان هسته ای ایران به شکست می انجامد. زیرا پس از خروج امریکا از برجام ، برنامه هسته‌ای ایران در راستای اعمال این سیاست نه ‌تنها متوقف نشد، بلكه غنی‌سازی اورانیوم از سه ممیز 37 صدم درصد درصد دوره برجام به ۲۰درصد و سپس به ۶۰درصد رسید. همزمان سانتریفیوژهای پیشرفته‌ای كه دایر شده‌‌اند، چندین برابر سانتریفیوژهای قبلی قدرت غنی‌سازی دارند و سرعت آنها نیز افزایش یافته است.

به نظر می رسد در دولت دوم ترامپ شیوه سیاست موسوم به فشار حداكثری توسط ترامپ ا به شكلی متفاوتی اجرایی خواهد شد و به نظر می‌‌رسد كه سیاست‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌‌اند كه این‌بار به جای سرمایه‌گذاری روی مخالفت‌های داخلی در ایران كه البته همچنان مشخص نیست آیا این سیاست موقت كنار گذاشته شده یا به ‌طور كلی توسط مقامات امریكایی متوقف شده است، سعی می‌كنند روی نیروهای متحد ایران در منطقه متمركز شوند. به عبارتی دیگر، آمریکا و اسرائیل سعی کردند از طریق وارد آوردن ضربه به حماس در غزه ، حزب‌الله در سوریه و سقوط دولت اسد در سوریه قدرت منطقه ای ایران را کاهش دهند. به نظر می رسد اكنون نیز نوبت عراق است. ملاقات آنتونی بلینكن و محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر عراق در راستای این هدف قابل تبیین است. گفته می‌شود واشنگتن به عراق هشدار داده كه تحركاتی علیه اسراییل نداشته باشند. به ادعای رسانه‌ها به نظر می‌رسد بلینكن توانسته السودانی را قانع كند، از همین رو به عراق این اختیار داده شده تا در برابر داعش در صورت ظهور دوباره بایستد اما رویاروی تل‌آیو قرار نگیرد. تنها جبهه یمن باقی می‌‌ماند كه همچنان مشخص نیست چه نقشه‌‌ای برای این كشور طراحی شده است.

حسن بهشتی پور کارشناس مسائل بین‌الملل، گفت: مداخله کشورهای خارجی در سوریه و اختلاف‌های احتمالی میان گروه‌های مسلح، احتمال ثبات زودهنگام را در این کشور تضعیف می‌کند.

احتمال بالا گرفتن اختلاف میان گروه‌های مسلح در سوریه

بهشتی‌پور با اشاره به اینکه درباره سوریه آشکار است که تحریرالشام دستکم ۵ سال در ادلب ازسوی ترکیه سازماندهی شوده بود، گفت: این در حالی است که این گروه و سرکرده آن را ترکیه گروه تروریستی اعلام کرده بود.

کارشناس مسائل بین‌الملل، اظهار کرد: جالب است که کشوری مانند ترکیه هیئت تحریرالشام و سرکرده آن را تروریستی اعلام می‌کند، اما در عین حال به‌طور پنهانی امکانات در اختیار آنها قرار می‌دهد و آنها را آماده می‌کند تا در موقعیت مناسب وارد عمل شوند.

وی با بیان اینکه طرف دیگر قدرت در موضوع سوریه، قطر است، عنوان کرد: این کشور به دلیل اخوانی بودن و گرایش‌های اخوانی که تحریرالشام دارند با آنها همکاری می‌کند.

وی طرف دیگر را در موضوع سوریه، رژیم صهیونیستی توصیف کرد و گفت: طرف دیگر رژیم صهیونیستی است که از سویی دشمن بشار اسد بود و از طرفی دیگر به شدت مخالف گروه‌های مسلح است و آنها را به‌عنوان تهدید تلقی می‌کند، اما در عین حال چه پیش از سقوط دولت بشار اسد و چه پس از آن، با این گروه‌ها همکاری می‌کند.