رقابت‌های ژئوپلیتیک جهانی

روزنامه هم میهن 23 مهر 1402

این تصور وجود دارد که جنگ غزه ممکن است بر رقابت‌های ژئوپلیتیک جهانی به‌ویژه شکاف میان روسیه و ایالات متحده آمریکا اثر بگذارد. روسیه به‌شدت از ایالات متحده آمریکا به دلیل سیاست‌هایش در خصوص فلسطین انتقاد کرده‌است و وزیر خارجه چین هم اسرائیل را به دلیل عدم رعایت قواعد جنگی مورد نقد قرار داده‌است. حسن بهشتی‌پور، تحلیل‌گر مسائل اوراسیا معتقد است که موضع‌گیری‌های چین و روسیه، مشابه رفتار همیشگی آنها در خصوص مناقشه فلسطین است و موضع‌گیری جدیدی محسوب نمی‌شود.

بهشتی‌پور می‌گوید: «سیاست همیشگی روسیه این بوده است که بخش‌هایی که از نظر سازمان ملل اشغالی است، توسط اسرائیل تخلیه شود و سیاست تشکیل دو دولت را در فلسطین اشغالی دنبال می‌کند. روسیه معتقد است که یک دولت فلسطینی به پایتختی قدس شرقی یا رام‌الله و یک دولت اسرائیلی به پایتختی قدس غربی یا تل‌آویو باید ایجاد شود. روسیه به آمریکایی‌ها به‌عنوان یک متحد استراتژیک به اسرائیل نگاه می‌کند و در این قالب از آمریکایی‌ها به دلیل حمایت‌هایشان از اسرائیل، مشابه حمایت از اوکراین، انتقاد می‌کند، در برابر خودش ترجیح می‌دهد که روابطش را هم با فلسطینی‌ها و هم با اسرائیلی‌ها حفظ کند.چینی‌ها هم این موضع را قبول دارند و شبیه روسیه موضع‌گیری می‌کنند. به همین دلیل هم بود که در اجلاس اخیر شورای امنیت سازمان ملل متحد در واکنش به تحولات غزه، نه‌تنها قطعنامه‌ای صادر نشد، بلکه به دلیل مخالفت روسیه و چین، بیانیه‌ای هم که در قالب آن حماس محکوم شده‌باشد، به تصویب نرسید.» این تحلیل‌گر مسائل اوراسیا معتقد است: «پکن و مسکو می‌خواهند به اسرائیل بگویند که راه‌حل دودولتی را بپذیرد، نتانیاهو اما حاضر به پذیرش این راه‌حل نیست.»

بهشتی‌پور اما معتقد نیست که اختلاف‌نظر میان روسیه و چین با غرب در خصوص اسرائیل، به‌عنوان یک اختلاف جدید در رقابت‌های ژئوپلییتیک شرق و غرب وارد شود. وی می‌گوید: «این اختلاف جدید نیست و همیشه وجود داشت. مسئله مسکو این است که آمریکا همزمان می‌خواهد در صحنه اوکراین مقابل روسیه ایستادگی کند و هم در این قضیه از اسرائیل در برابر فلسطینی‌ها حمایت می‌کند. روسیه از موضع اسرائیل در حمایت از اوکراین دلخور است اما با اسرائیل درگیر نیست و دنبال درگیری با اسرائیل نیست. اینطور نیست که مسکو به خاطر فلسطین با اسرائیل درگیر شود. روسیه و چین سیاست کج‌دار و مریزی را در خصوص مناقشه فلسطین دنبال می‌کنند و این موضوع سرفصلی برای اختلاف‌های آینده آنها نخواهد بود.»

بازیگران نبرد حماس با اسراییل؟

حسن بهشتی‌پور

روزنامه اعتماد سه شنبه 18 مهر ماه 1402 یاداشت صفحه نخست

برخی تحلیل‌ها درخصوص بازیگران اصلی تحولات فلسطین اشغالی مطرح می‌شود كه اكت یا دلیل قانع‌كننده‌ای درخصوص آن مطرح نمی‌شود، ازجمله این اظهارات دخالت روسیه و چین و... در روند كلی حمله حماس به اسراییل است. این درحالی است كه هم چین و هم روسیه ارتباطات گسترده‌ای با اسراییل داشته و همچنان نیز دارند. البته ممكن است به خاطر سیاست‌های غلط نتانیاهو از اسراییل حمایت نكنند اما حاضر نیستند از حماس هم در عرصه میدانی دفاع كنند. برخی افراد معتقدند كه ریشه حمایت روسیه از حماس در راستای در حاشیه قرار گرفتن نبرد اوكراین و روسیه است. ضمن اینكه روسیه به دلیل اینكه اسراییل از اوكراین حمایت كرده از سیاست‌های دولت اسراییل عصبانی و ناراحت است. اما بعید است كه این ناراحتی منجر به حمایت روسیه از حماس شود! درخصوص چین هم به موضوعات راهبردی اقتصادی اشاره و اعلام می‌شود به دلیل سرمایه‌گذاری‌های انبوه چینی‌ها در پروژه جاده ابریشم و آغاز پروژه‌ای موازی توسط امریكا، اسراییل و هند، چین به دنبال آن است كه از طریق ناامن كردن منطقه ایده یك جاده و یك كمربند را بدون هیچ رقیبی پیش ببرد. واقع آن است كه نه یك طرح بلكه ده‌ها طرح در راستای انتقال انرژی و حمل و نقل جاده‌ای، ریلی و... مطرح است. یكی از آنها طرحی است كه در اجلاس جی20 مطرح شد. این طرح مستلزم 400 تا 500 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است. از سوی دیگر این طرح بسیار زمان‌بر است و ممكن است بین 5 تا 10 سال زمان نیاز داشته باشد. این تصور كه چین به خاطر یك چنین پروژه‌ای، منطقه خاورمیانه را وارد آتش و آشوب كند، چندان معقول به نظر نمی‌رسد. هر چند من كارشناس اقتصادی نیستم اما فكر می‌كنم این پروژه‌ها زمانی اجرایی می‌شوند كه صرفه اقتصادی داشته و سپس امنیت كافی زمان اجرای آن وجود داشته باشد. وقتی هنوز نشانه‌ای از اجرای این پروژه وجود ندارد، بعید است چین یك چنین بحرانی را استارت بزند، آن‌هم چینی كه سیاست درگیر شدن با اسراییل را دنبال نمی‌كند و همكاری‌های اقتصادی، نظامی، ارتباطی و... با صهیونیست‌ها دارد. در سیاست وقتی از بازیگران یك رخداد صحبت می‌شود...

ادامه نوشته

اجرای توافق امنیتی ایران و عراق در چه مرحله‌ای است؟

خبرگزاری ایسنا دوشنبه ۱۰ مهر ۱۴۰۲

بهشتی‌پور کارشناس مسائل بین‌الملل گفت:

بر اساس آنچه مقامات عراقی تا امروز گفته‌اند توافق امنیتی تهران ـ‌ بغداد در حال اجراست و سه گام مهم در این زمینه برداشته شده است. «حسن بهشتی‌پور» در گفت‌وگو با ایسنا درباره رایزنی‌های ایران و عراق بر سر اجرای توافق امنیتی میان دو کشور گفت: بر اساس آنچه مسئولان رسمی عراقی گفتند، سه نکته در این توافق را اجرا کردند؛ نیروهای مخالف ایران را عقب راندند، کنترل مناطق مرزی ایران و عراق دست ارتش عراق است و برخی از نیروهای مسلح ضدایرانی را خلع سلاح کردند. اگر این موارد صحیح باشد، نشان می‌دهد که توافق در حال اجراست.

وی ادامه داد که بر اساس اظهارات مقامات عراقی، حداقل ۲۰ کیلومتر نیروهای مخالف ایران را به عقب راندند و در منطقه مرزی عراق و ایران در شمال غرب این طور که آن‌ها ادعا می‌کنند، امنیت دست دولت مرکزی است نه اقلیم کردستان. هم‌چنین برخی از نیروهای ضد ایرانی هم خلع سلاح شدند، البته برخی از این نیروها مقاومت کردند و سلاح خود را هنوز تحویل ندادند اما به نظر عراقی‌ها با جدیت دارند توافق را اجرا می کنند.

ادامه نوشته

ایران اجازه تصرف استان سیونیک را به دولت باکو نمی‌دهد

بهشتی پور کارشناس مسائل قفقاز در گفت‌وگوی ویژه با دیدارنیوز عنوان کرد:

نو عثمانی‌گرایان ترکیه برای اتصال زمینی با خاک جمهوری آذربایجان، از تصرف استان سیونیک ارمنستان توسط علی‌اف حمایت می‌کنند، موضوعی که ایران هرگز زیر بار آن نخواهد رفت. با تصرف استان سیونیک توسط باکو، ارمنستان از همسایگی با ایران خارج و ترکیه به صورت زمینی به آذربایجان وصل می‌شود.

دیدارنیوز ـ اسفندیار عبداللهی: جمهوری آذربایجان بار دیگر آماده حمله به خاک ارمنستان شده است. باکو این بار اما چشم به استان سیونیک ارمنستان دوخته است که استان هم‌مرز با ایران است و منطقه‌ای بسیار مهم برای منافع ملی ایران. به همین دلیل از دکتر حسن بهشتی‌پور کارشناس مسائل منطقه دعوت کردیم تا تصویر درست و چشم اندازی از این بحران منطقه قفقاز جنوبی به مخاطبان دیدارنیوز ارائه کند.

https://www.didarnews.ir/fa/news/155897

ادامه نوشته

مذاکره با واسطه یا بی‌واسطه؟

حسن بهشتی‌پور*تحلیلگر مسائل بین‌الملل

حسین امیرعبداللهیان در گفت‌وگو با خبرگزاری کیودو از ابتکار ژاپن برای از سرگیری مذاکرات هسته‌ای خبر داد؛ ابتکاری که چنانچه با منافع ایران همسو باشد، از سوی تهران مثبت است.

نخست اینکه به نظر می‌رسد سخن از این طرح باید در نقل قول دقیق‌تر باشد چون طرح خود بیانگر این است که در کلیت خواسته‌های ما را تامین می‌کند یا نه؟ دوم اینکه آیا ایران آمادگی دارد در صورتی که طرف مقابل یعنی آمریکا این طرح ژاپن را بپذیرد، براساس این طرح مذاکرات داشته باشد آن هم مذاکرات مستقیم نه اینکه باز ژاپن واسطه شود چون واسطه‌ها کار را طولانی‌تر و پیچیده‌تر می‌کنند.

گرچه آنطور که در برخی خبرها آمده، گویا دولت مخالفتی با مذاکرات مستقیم نداشته به شرطی که این مذاکرات مستقیم مفید باشد و تامین کننده حق ملت ایران باشد. در اینصورت باید توجه کنیم که اصولا هیچ تضمینی در هیچ مذاکره‌ای وجود ندارد که از قبل بگویند این مذاکره حتما تامین کننده حقوق حقه آن طرف مذاکره کننده خواهد بود. یعنی مذاکره یک راه حل منطقی دیپلماتیک است که باید به‌موقع به‌کار گرفته شود.

ادامه نوشته