نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل درباره قطعنامه ۲۲۳۱ بار دیگر نشان داد که پرونده سازی هسته‌ای برای ایران نه تنها یک موضوع برای وارد آوردن فشار بر ایران ، بلکه به عرصه‌ای برای جدال سیاسی میان قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. پایان دوره ده‌ساله این قطعنامه، اختلافات عمیق میان اعضای شورای امنیت را آشکار کرد؛ اختلافاتی که مانع از ارائه قطعنامه جدید علیه ایران شده و عملاً فضای حقوقی و سیاسی پیچیده‌ای را رقم زده است.

چالش در شورای امنیت و شورای حکام

اروپا و آمریکا با استناد به فعال شدن «اسنپ‌بک» مدعی‌اند که شش قطعنامه تحریمی گذشته علیه ایران بازگشته است. در مقابل، چین و روسیه این ادعا را رد کرده و آمریکا را مسئول اصلی وضعیت کنونی می‌دانند؛ چرا که خروج یک‌جانبه واشنگتن از برجام و اعمال تحریم‌های ثانویه، زمینه‌ساز بحران فعلی شد. این دو کشور بر این باورند که اروپا نیز در عمل به تعهدات برجامی خود کوتاهی کرده و بنابراین نمی‌تواند ایران را به نقض توافق متهم کند.

نقش آژانس و پیچیدگی پرونده

گزارش اخیر گوترش دبیرکل سازمان ملل و موضع شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بر پیچیدگی موضوع افزوده است. در حالی که ایران بارها اعلام کرده در صورت پایبندی طرف مقابل به تعهدات، آماده بازگشت به برجام است، تمرکز غرب بر غنی‌سازی ۶۰ درصدی تهران و چشم‌پوشی از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران، فضای بی‌اعتمادی را تشدید کرده است.

اروپا و مسئولیت تاریخی

واقعیت این است که اختلافات موجود هیچ مشکلی را برای ایران حل نمی‌کند. اروپا باید بپذیرد که خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریم‌ها، آغازگر بحران بود و خود نیز در اجرای تعهدات اقتصادی و سیاسی کوتاهی کرده است. بنابراین اگر خواهان بازگشت به مسیر دیپلماسی هستند، باید اشتباهات گذشته را جبران کنند.

آمریکا و ضرورت تغییر رویکرد

کلید حل بحران در دست واشنگتن است. تا زمانی که آمریکا رویکرد تهاجمی و تقابلی خود را تغییر ندهد، امکان دستیابی به توافقی پایدار با ایران وجود ندارد. فشارهای رژیم صهیونیستی بر سیاست‌های آمریکا، مسیر هرگونه مصالحه را مسدود کرده است. اگر دولت ترامپ واقعاً خواهان توافق با ایران است، باید از سیاست فشار حداکثری فاصله بگیرد و به جای تهدید، راه گفت‌وگو و اعتمادسازی را در پیش گیرد.

نتیجه گیری:

پرونده سازی هسته‌ای برای ایران امروز در نقطه‌ای حساس قرار دارد؛ جایی که اختلافات در شورای امنیت و شورای حکام، مسئولیت اروپا و آمریکا را سنگین‌تر کرده است. بازگشت به دیپلماسی تنها زمانی ممکن خواهد بود که طرف‌های غربی به تعهدات خود عمل کنند و آمریکا رویکردی متفاوت از گذشته در پیش گیرد. بدون این تغییر، نه تنها توافقی حاصل نخواهد شد، بلکه بحران موجود بیش از پیش پیچیده‌تر خواهد شد.