روش تحلیل سیاسی

نوشته: حسن بهشتی‌پور

مقدمه

برای نخستین بار در بیست سال اخیر، شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران را به نقض تعهدات پادمانی متهم کرد. در مقابل، ایران با سیاسی خواندن این اقدام، مقابله‌ به مثل را در دستور کار قرار داد. کشورهای غربی در حالی ایران را ناقض تعهدات پادمانی می‌دانند و با تصویب این قطعنامه بر فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی افزوده‌اند که ایران طی سال‌های اخیر، بیشترین میزان نظارت‌ها و بازرسی‌ها را در مقایسه با سایر اعضای آژانس پذیرفته است.

با این حال، صدور این قطعنامه تنش‌های موجود را وارد مرحله‌ای جدید کرده و احتمال فعال‌سازی مکانیسم‌های تنبیهی همچون «ماشه» (Snapback) را افزایش داده است. پرسش کلیدی این است: این قطعنامه به کجا خواهد انجامید؟ آیا امکان یافتن مسیری برای کاهش تنش‌ها وجود دارد یا باید در انتظار تشدید بحران بود؟

نوشته حسن بهشتی پور

مقدمه

جنگ روسیه و اوکراین، که بیش از سه سال است ادامه یافته، به یکی از پیچیده‌ترین و طولانی‌ترین منازعات نظامی در قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است. این جنگ نه‌تنها منافع منطقه‌ای و بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه نشان‌دهنده تغییرات ژئوپلیتیکی عمیق در نظام بین‌الملل است. تحلیلگران و کارشناسان بر این باورند که این جنگ، صرفاً یک درگیری نظامی نیست، بلکه تقابل دو دیدگاه استراتژیک درباره امنیت، حاکمیت و آینده نظم جهانی است. در این یادداشت، به بررسی ابعاد مختلف این جنگ، دلایل تداوم آن و راهکارهای احتمالی برای خروج از بن‌بست کنونی می‌پردازیم.

حسن بهشتی پور: فضا به سمتی پیش می رود که ایران را تحت فشار قرار دهند

ما می توانیم با ابتکارات راه دیپلماسی را باز بگذاریم

روابط ایران و اتحادیه اروپا در «سردترین» سال های بعد از انقلاب قرار دارد

شفقنا آینده- یک تحلیلگر مسائل پرونده هسته ای ایران درباره احتمالات پیش رو در خصوص مکانیسم ماشه اظهار داشت: اروپایی ها چون با موضع ایران درباره روسیه و اوکراین اختلاف نظر دارند، مکانیسم ماشه شده بهانه آنها و مجموع اختلاف نظرها روابط ایران و اتحادیه اروپا را در سردترین سال های بعد از انقلاب قرار داده است و هیچ گاه این طور نبوده و در یک دوره یخ زدگی و فریز شدن به سر می بریم و موجب می شود ایران را عملا هول بدهند به اقدامات رادیکال و تندتر کردن که برای اروپا هم بد است. در حالی که اروپا می تواند یک سیاست برد برد در نظر بگیرد و می تواند با آمریکا مساله هسته ای ایران را حل کند.

آقای حسن بهشتی پور در گفت وگو با خبرنگار شفقنا آینده در پاسخ به این سوال در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه چه پیامدهایی برای ایران خواهد داشت گفت: امروز شورای حکام جلسه تشکیل می دهند و قرار است به دو گزارش آقای گروسی رای مثبت بدهند یا منفی و ایران هم می گوید اگر رای اکثریت مثبت باشد ایران پاسخ جدی خواهد داد و یکی از این پاسخ ها این است که تعداد ناظران آژانس را محدود خواهد کرد.

حسن بهشتی پور

دو قرن پیش، قائم‌مقام فراهانی در کتاب نفیس منشات به عباس میرزا هشدار داد:

«با فرنگستان باید به سیاست و مکایده (نیرنگ‌های زیرکانه) رفتار نمود، نه به قوت و غلبه».

امروز این توصیه، چراغ راه دیپلماسی هسته‌ای ایران است:

قلم را جایگزین شمشیر کنید:

از زبان حقوق بین‌الملل و دیپلماسی عمومی بهره ببرید، نه تهدیدهای پرهزینه.

وعده‌های غرب را بی‌ضمانت نپذیرید:

تاریخ ثابت کرده است «عهد اروپاییان نپاید»؛ هر توافقی باید مکانیسم‌های نظارتی و بازدارنده داشته باشد.

اختلافات دشمن را به فرصت تبدیل کنید:

از تنش‌های آمریکا و اروپا برای کاهش فشارها استفاده کنید.

از موضع قدرت مذاکره کنید:

همان‌گونه که قائم‌مقام تأکید داشت، هیچ دیپلماسی بدون پشتوانه‌ی نظامی و اقتصادی موفق نیست.

وحدت داخلی را حفظ کنید: تفرقه، بزرگ‌ترین سلاح دشمن است.

درس امروز از دیروز:

دیپلماسی هسته‌ای نباید به «ترکمانچایِ مدرن» تبدیل شود؛ نه تسلیم شوید، نه خود را در جنگِ بی‌حساب محبوس کنید. هوشیاری + انعطاف = هنر مذاکره‌ی ایرانی.

قائم‌مقام جان‌باخت تا این درس را به یادگار بگذارد؛ آیا گوش‌مان به این توصیه‌ها شنوا است؟

نوشته : حسن بهشتی پور

مقدمه:

در پی تحولات اخیر در خاورمیانه و دگرگونی در توازن قدرت منطقه‌ای، اتحادیه اروپا ناگزیر از بازنگری در راهبردهای خود نسبت به جمهوری اسلامی ایران است. این یادداشت با تمرکز بر سه تحول اساسی—کاهش تدریجی نفوذ ایران در سوریه، اتهام همکاری نظامی با روسیه در جنگ اوکراین، و پایان رسمی دوره ده‌ساله توافق برجام در اکتبر ۲۰۲۵—در پی آن است تا تأثیرات این رویدادها را بر جایگاه منطقه‌ای ایران، محاسبات راهبردی آن و چشم‌انداز روابط با اروپا بررسی کند.

نویسنده همچنین تلاش دارد به این پرسش پاسخ دهد که آیا و چگونه همکاری ایران و اتحادیه اروپا می‌تواند بر بحران‌های امنیتی، انرژی و انسانی تأثیر مثبت بگذارد. به‌ویژه، نقش اروپا به‌عنوان میانجی یا تسهیل‌گر در کاهش تنش‌های منطقه‌ای، در شرایطی که آمریکا نقش سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کرده، موضوعی حیاتی برای بررسی است.

در نهایت، فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در تعاملات غیرهسته‌ای میان دو طرف—از جمله در حوزه‌های منطقه‌ای، انرژی، و انسانی—تحلیل شده و مجموعه‌ای از راهکارهای عملی برای خروج از بن‌بست دیپلماتیک کنونی و آغاز مسیر اعتمادسازی تدریجی پیشنهاد می‌شود.